TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ
CỦA CƠ QUAN BÁO VÀ PHÁT THANH TRUYỀN HÌNH HÀ NỘI

Rời miền núi sau nhiều thất bại, Trọng về cơ quan chống lụt với tư tưởng ngày càng cứng rắn và kiêu ngạo trong việc bảo vệ lý tưởng "sống đẹp". Anh quyết liệt bài trừ cái xấu nhưng sự kiên định ấy lại nhuốm màu cực đoan. Theo dõi con trai, ông giáo Cần vừa tự hào về sự chính trực, vừa lo lắng cho sự non nớt của anh trước những va đập thực tế.

Giữa thực tại bất an khi trưởng phòng Nam đổ bệnh, Trọng tìm về thư viện thành phố làm nơi trú ẩn tinh thần. Cuộc gặp gỡ với người kỹ sư trẻ hào hiệp tặng sách quý đã thắp lại trong anh niềm tin vào lòng tốt. Đây là biểu tượng của sự tử tế và trách nhiệm, giúp Trọng vững tin vào những giá trị cao đẹp vẫn tồn tại giữa xã hội nhiễu nhương.

Tại cơ quan thủy lợi, bức tranh hậu chiến hiện lên đầy u ám với nạn đầu cơ và sự xuống cấp đạo đức. Giữa những mâu thuẫn nội bộ và thực tại thiếu thốn, những trí thức như Trọng phải đấu tranh để giữ gìn lý tưởng.

Dù ra đời gần nửa thế kỷ, tiểu thuyết "Mưa mùa hạ" của Ma Văn Kháng vẫn giữ nguyên giá trị thời đại khi khắc họa cuộc chiến chống lũ lụt đầy anh hùng và bền bỉ của nhân dân. Tác giả không chỉ vẽ nên bức tranh xã hội biến động mà còn lồng ghép những chiêm nghiệm triết lý sâu sắc về lịch sử và nhân sinh.

Theo sinh nguyện của anh Muối, Hào dùng phần gốc cây sưa còn lại để tạc tượng tổ tiên, bố và anh trai như cách giữ gìn cội nguồn danh dự gia đình. Sau cái chết của cha, Kiên thực sự thay đổi: từ một kẻ ăn chơi sa ngã trở thành người con trưởng thành, biết hối cải, chăm lo mẹ già, hương khói tổ tiên và quyết tâm bảo vệ di sản gia đình.

Cái chết của anh Muối trở thành biểu tượng cho sự gục ngã của lớp người sống vì đạo lý trước sự tàn phá của lòng tham đô thị hóa và bầy virus cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng. Sau mất mát ấy, Hào chìm trong đau đớn, mộng mị và những suy tư về đức tin con người, chúa trời, sự thiện ác.

Hào và thầy Hoàng nhìn rõ sự xuống cấp đạo đức khi thanh niên bị cuốn vào đua đòi cờ bạc và lối sống thực dụng, khiến làng quê thanh bình trở thành điểm nóng bất an. Trong khi đó, anh Muối ngày càng suy kiệt cả thể xác lẫn tinh thần vì chứng kiến hai con trai liên tiếp phá hoại cây sưa đỏ - báu vật gia đình và biểu tượng danh dự tổ tiên.

Qua hình ảnh cây cổ thụ già nua chứng kiến mọi biến động, ở phần này, tác phẩm tiếp tục khắc họa sâu sắc sự suy tàn của các giá trị truyền thống trước lòng tham, bạo lực và cơn hỗn loạn thời đại, cho thấy dịch bệnh không chỉ tàn phá con người về thể xác mà còn phơi bày những rạn nứt nghiêm trọng trong đạo đức, niềm tin và nền tảng gia đình xã hội.

Giãn cách đại dịch làm trầm trọng thêm sự đổ vỡ tại xã Tiến Thắng: gia đình anh Muối tan tác vì con cái hư hỏng, Hào khủng hoảng đức tin trước bất hạnh của con gái. Sự bức bối vì phong tỏa đẩy thanh niên làng vào những trò đua xe, đánh nhau ngông cuồng. Qua đó, tác giả phơi bày sự băng hoại đạo đức và nỗi đau gia đình bị đẩy đến tận cùng trong bối cảnh đô thị hóa nông thôn.

Bi kịch làng Tiến Thắng lên đỉnh điểm khi lòng tham xé nát tình thân: Tỏ hành hung mẹ ruột vì bà bí mật bán đất để phòng thân; còn Kiên bỏ trốn sau khi thú nhận cưa trộm cây sưa. Những hành vi bất hiếu và tư tưởng làm giàu bằng mọi giá của lớp trẻ phơi bày sự băng hoại đạo đức tàn khốc, đẩy các gia đình vào cảnh tan vỡ và bế tắc.

Đạo đức làng quê băng hoại đến mức tàn nhẫn khi lòng tham đất đai dẫn đến thảm cảnh em giết anh ruột. Những cái chết liên tiếp do bạo lực và sự vô cảm khiến cộng đồng chìm trong ám ảnh và khủng hoảng tinh thần. Dù hình tượng cây sưa vẫn le lói niềm tin, nhưng sự thực dụng đã gần như cắt đứt mọi giá trị nhân tính và mối gắn kết với thiên nhiên.

Làng quê chìm trong u ám khi đường dây bán nội tạng bị phanh phui, phơi bày sự thật hàng chục thanh niên bán thận để ăn chơi. "Virus" suy đồi đạo đức lây lan tàn khốc không kém dịch Covid-19, gây ra những cái chết trắng và nỗi hoang mang tột độ. Giữa cơn khủng hoảng, Hảo nhận ra con người chỉ có thể tự cứu rỗi bằng cách thức tỉnh đức tin và quay lại với các giá trị nhân văn cốt lõi.

Bi kịch gia đình anh Muối lên đến đỉnh điểm khi con trai bán thận để mua xe, biểu hiện rõ nhất của "virus" thực dụng đang tàn phá làng quê. Lớp trẻ bỏ bê lao động, bán đất, cắm sổ đỏ để chạy theo thói hưởng thụ phù phiếm. Nỗi đau của anh Muối phơi bày một thực tế cay đắng: khi vật chất lên ngôi, đạo đức và tình thân bị hủy hoại tàn khốc.

Cơn sốt đất và gỗ sưa đã biến làng quê thành "thương trường" đầy rẫy sự trục lợi. Trong khi gia đình anh Muối bị bủa vây bởi những kẻ đầu cơ, thì một bộ phận chính quyền và người dân cũng đánh mất bản chất để chạy theo đồng tiền. Hệ lụy đau xót nhất là đất sản xuất mất dần, còn thế hệ trẻ thì lún sâu vào lối sống hưởng thụ, đua đòi và quay lưng với những giá trị lao động chân chính.

Qua các yếu tố huyền ảo như "hồn cổng", "hồn giếng", "hồn cây", tác giả cá biệt hóa nỗi đau của làng quê đang bị bức tử. Những linh hồn này hiện về như lời cảnh báo và trách móc trước sự vô tâm, thực dụng của con người. Hảo đứng giữa hai làn nước: vừa thấu suốt sự xuống cấp của cộng đồng khi đánh đổi ký ức lấy vật chất, vừa cay đắng bất lực trước dòng xoáy đô thị hóa không thể đảo ngược.