Vời vợi một khúc sông
Có những dòng sông không chỉ chảy qua đất đai mà còn chảy qua ký ức của mỗi con người. Dù đi xa đến đâu, chỉ cần một lần trở lại, đứng lặng bên bờ nước, là bao kỷ niệm tuổi thơ bỗng hiện về, dịu dàng và đầy thương nhớ.
Tôi trở về thăm quê vào một ngày tháng Ba nắng phơi vàng ngõ xóm. Dừng chân bên lối quen, ngắm những đám mây bồng bềnh trôi, màu mây trắng soi bóng xuống dòng sông xanh, lơ thơ vài đám lục bình.
Chợt nhận ra, dù cuộc mưu sinh nơi xứ người đã kéo dài qua bao năm tháng, ký ức về quê nhà vẫn vẹn nguyên trong lòng. Giữa bao la nước biếc, giữa dặm dài cỏ hoa ven bờ, lòng tôi bỗng dâng lên một niềm xúc động dịu dàng - niềm xúc động của người con lâu ngày trở lại nơi mình đã lớn lên.
Mỗi khúc sông như một đoạn đời. Tôi lặng nhìn khúc sông Vực Hồng miên mải chảy trong chiều nghiêng nắng. Khúc sông này là một chi lưu của dòng Phước Giang, chậm rãi đi qua thị tứ Thu Xà, soi bóng những ngôi nhà cổ, những mặt phố trầm mặc, trước khi hòa mình cùng sông Vệ để xuôi về biển lớn.
Dù chỉ là một nhánh nhỏ trong hành trình dài của dòng sông mẹ, nhưng khúc sông ấy đã chứng kiến biết bao đổi thay của quê hương - từ những ngày bình dị của làng quê cho đến nhịp sống mới đang dần mở ra.
Tôi dõi mắt nhìn không gian rộng mở. Những khu đô thị khang trang vừa hoàn thiện. Những cánh đồng màu mỡ trải dài. Nơi bãi bồi xưa, giờ đây hoa màu xanh tốt đang vươn lên đầy sức sống.
Ở phía cửa sông, những chiếc thuyền đánh cá chuẩn bị ra khơi. Bên nền đất cũ, một ông lão ngồi trầm ngâm nhả khói thuốc. Tôi ghé lại hỏi chuyện. Ông mỉm cười hiền hậu rồi chỉ tay về phía tả ngạn.
Nơi ấy, những nhà máy đang vươn cao ống khói. Những chuyến xe chở nguyên vật liệu nối nhau qua lại. Cuộc sống đang chuyển mình từng ngày. Con người biết khai thác và gìn giữ dòng sông để phục vụ cho sự phát triển của quê hương.
Con đò rẽ nước ngược dòng. Dòng sông vẫn lặng lẽ trôi như đã trôi qua bao thế hệ. Hai bên bờ, những dấu tích xưa vẫn còn đó: chùa Ông rêu phong, dinh Bà trầm mặc trong ánh hoàng hôn đỏ sẫm.
Một thời nơi đây từng nhộn nhịp những nghề thủ công: đan chiếu cói, làm kẹo gương, đường phèn, nhang trầm… Và trên dòng sông ấy, người dân từng tổ chức những hội đua thuyền rộn ràng, những đêm hoa đăng lung linh trên mặt nước.
Hội đua thuyền đã lùi xa trong ký ức của thời chiến tranh, nhưng lễ hội thả hoa đăng vào rằm tháng Bảy bên dinh Bà vẫn còn được người dân gìn giữ cho đến hôm nay - như một cách gửi gắm niềm tin và lòng biết ơn với dòng sông đã nuôi dưỡng quê hương.
Dòng sông, tự bao đời, vẫn mang đến cho con người nguồn nước mát lành, mang theo niềm hy vọng và những ước mơ bình dị. Có lúc dòng sông cũng thử thách con người bằng những mùa nước lớn, nhưng sau mỗi lần như thế, đất đai lại thêm màu mỡ, cuộc sống lại tiếp tục sinh sôi.
Con sông quê tôi tuy chỉ là một chi lưu nhỏ nhưng đã lưu giữ trong lòng mình bao huyền tích của một vùng đất, bao câu chuyện của những con người sinh ra và lớn lên nơi đây.
Tôi nhìn sang phía cù lao bên kia. Một màu xanh bạt ngàn của tre, của hoa màu ôm trọn lấy vùng đất nhỏ như cánh cung hiền hòa. Cù lao ấy vẫn giữ được vẻ bình yên từ thuở khai sinh.
Người dân nơi đây qua bao năm tháng vẫn bền bỉ gắn bó với đất đai, với con nước. Họ khai phá những bãi bồi, trồng trọt trên những mảnh đất ven sông, gìn giữ cuộc sống giản dị nhưng đầy tình nghĩa.
Trăm sông rồi cũng đổ về biển lớn. Khúc sông quê tôi cũng vậy. Nó mang theo bao kỷ niệm của đời người, chảy mãi trong dòng chảy của thời gian.
Tôi đi dọc con đường ven sông vừa mới mở. Hai bên đường là những hàng hoa và tiểu cảnh nối dài. Không gian tươi mới của quê hương khiến lòng người trở nên nhẹ nhõm.
Chợt nhận ra rằng, dòng sông hiền hòa ấy đã lắng đọng trong sâu thẳm tâm hồn mình biết bao ký ức đẹp. Từ những buổi trốn mẹ ra sông tập bơi, những chiều thả bò ven bãi, cho đến những ngày tuổi nhỏ vô tư lao mình xuống dòng nước mát.
Con sông đã nuôi lớn bao thế hệ người quê tôi. Người ta vẫn bảo rằng, ai lớn lên từ dòng nước ấy thì trong tâm hồn luôn giữ lại một vị ngọt dịu dàng của quê hương.
Có lẽ vì thế mà dù đi xa đến đâu, mỗi khi trở về đứng bên dòng sông cũ, lòng người lại dâng lên niềm xúc động khó gọi thành tên.
Đêm xuống dần. Tôi đứng bên bờ sông lắng nghe tiếng nước vỗ bờ, tưởng như còn vang vọng đâu đây tiếng hò xa xưa, tiếng mái dầm khua nhịp trên mặt nước.
Phố cổ đã đổi thay diện mạo. Thương cảng xưa không còn nữa. Nơi đất cũ giờ mọc lên những hàng quán, những dịch vụ du lịch đang từng bước đánh thức tiềm năng của vùng đất này.
Nhìn dòng nước lặng lẽ trôi, tôi hiểu rằng khúc sông Vực Hồng vẫn đang tiếp tục hành trình của mình - mang theo tình yêu quê hương xứ sở và khát vọng vươn ra biển lớn.
Có những dòng sông đi qua đời người như một miền ký ức không thể phai mờ. Dù thời gian trôi đi và quê hương đổi thay từng ngày, dòng sông vẫn ở đó - dịu dàng, bền bỉ, lưu giữ bao kỷ niệm tuổi thơ và tình yêu xứ sở.
Và từ những ký ức trong trẻo ấy, chúng ta lại tìm thấy một phần tuổi thơ của mình - nơi có dòng sông hiền hòa, có tiếng nước vỗ bờ, và có những ước mơ đã từng bắt đầu.
Sơn Trần
