ĐÀI PHÁT THANH
& TRUYỀN HÌNH HÀ NỘI

Từ năm 2026, Việt Nam chính thức có thêm một ngày nghỉ lễ mới: 24/11 - Ngày Văn hóa Việt Nam, ngày nghỉ hưởng nguyên lương cho toàn thể người lao động. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử, văn hóa được dành riêng một ngày lễ cấp quốc gia. Đây là một quyết định mang nhiều ý nghĩa biểu tượng nhưng cũng rất thực tế: đặt văn hóa vào trung tâm của chiến lược phát triển đất nước.

Không ít người đặt câu hỏi: Vì sao lại chọn đúng ngày 24/11? Câu trả lời nằm ở một cột mốc quan trọng của lịch sử hiện đại Việt Nam. Ngày 24/11/1946, tại Nhà hát Lớn Hà Nội, Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất được tổ chức, quy tụ hơn 200 trí thức, văn nghệ sĩ, nhà hoạt động văn hóa trên khắp cả nước, với sự chủ trì của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đây là hội nghị văn hóa đầu tiên của nước Việt Nam độc lập, đặt nền móng cho đường lối xây dựng nền văn hóa mới.

Tại hội nghị ấy, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đưa ra tư tưởng trở thành kim chỉ nam xuyên suốt nhiều thập kỷ: “Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi.” Người khẳng định văn hóa không chỉ là nghệ thuật hay lễ hội, mà là sức mạnh tinh thần của dân tộc; là công cụ để xây dựng con người mới, xã hội mới; để loại bỏ thói hư tật xấu như tham nhũng, lười biếng, phù hoa; và nuôi dưỡng tinh thần vì nước, vì cộng đồng. Chỉ diễn ra trong hai ngày, nhưng Hội nghị Văn hóa toàn quốc 1946 đã mở ra một thời kỳ mới cho tư duy phát triển văn hóa Việt Nam.

Gần 80 năm sau, việc chọn 24/11 làm Ngày Văn hóa Việt Nam chính là sự tiếp nối trực tiếp tinh thần của hội nghị lịch sử ấy. Quyết định này được đặt trong tổng thể định hướng lớn của Đảng về phát triển văn hóa đến năm 2030, tầm nhìn 2045. Theo đó, văn hóa được xác định là nền tảng tinh thần của xã hội, nguồn lực nội sinh cho phát triển bền vững và sức mạnh mềm của quốc gia trong thời kỳ hội nhập sâu rộng. Nói cách khác, tăng trưởng kinh tế thôi chưa đủ; một đất nước mạnh phải đi cùng một đời sống tinh thần giàu có và một bản sắc văn hóa vững vàng.

Việc dành riêng một ngày nghỉ lễ cho văn hóa vì thế không chỉ mang ý nghĩa kỷ niệm. Đây là cách để người dân có thời gian thực sự tham gia các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, di sản; gia đình, cộng đồng có dịp kết nối qua những giá trị truyền thống; giới sáng tạo, nghệ sĩ có thêm không gian tỏa sáng. Và xã hội cùng nhìn lại cách mình đang sống, đang ứng xử, đang gìn giữ bản sắc ra sao?

Quan trọng hơn, ngày lễ này nhắc rằng văn hóa không nằm trong bảo tàng hay sách giáo khoa, mà hiện diện trong từng hành vi ứng xử, từng cách chúng ta đối thoại, làm việc, tiêu dùng và cả cách chúng ta hành xử trên không gian số mỗi ngày.

Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, công nghệ phát triển mạnh, nhịp sống ngày càng gấp gáp, nguy cơ đứt gãy các giá trị truyền thống luôn hiện hữu. Bởi vậy, Ngày Văn hóa Việt Nam không chỉ là một ngày để “nhớ”, mà là một ngày để sống chậm lại, soi lại mình, và tái kết nối với cội nguồn tinh thần dân tộc.

Nhưng văn hóa không thể được giữ gìn chỉ bằng nghị quyết hay ngày lễ. Chủ thể thật sự của văn hóa chính là mỗi người dân. Từ cách nói lời cảm ơn, xin lỗi; cách xếp hàng nơi công cộng; cách ứng xử trên mạng xã hội; cách tôn trọng di sản, không xả rác nơi lễ hội; cho tới cách cha mẹ truyền cho con những giá trị gia đình - tất cả đều là hành vi văn hóa.

Nói cách khác, văn hóa quốc gia không phải điều gì xa vời mà nó bắt đầu từ thói quen rất nhỏ của từng cá nhân. Nếu mỗi người dân coi gìn giữ văn hóa là trách nhiệm của mình, thì bản sắc dân tộc sẽ không bị hòa tan trong hội nhập, mà ngược lại, sẽ trở thành lợi thế để Việt Nam tự tin bước ra thế giới.

Có thể nói, quyết định chọn 24/11 làm ngày nghỉ lễ gửi đi một thông điệp rõ ràng: Phát triển đất nước không chỉ đo bằng tốc độ tăng trưởng, mà còn đo bằng chiều sâu văn hóa của con người Việt Nam. Khi văn hóa soi đường, dân tộc sẽ biết mình đi tới đâu và đi như thế nào cho bền vững.