Văn minh xe buýt: Chuyển biến tích cực từ nhận thức đến hành động
Những chuyển biến tích cực trong thái độ phục vụ và văn hóa ứng xử trên các tuyến xe buýt đang góp phần thay đổi diện mạo vận tải hành khách công cộng của Thủ đô.
Để hiểu rõ hơn về mục tiêu cũng như những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ trong thời gian tới, Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Minh Tuấn - Phó Giám đốc Trung tâm Quản lý và Điều hành giao thông thành phố Hà Nội.
Phóng viên: Theo ông, vận tải công cộng đóng vai trò ra sao trong hệ thống giao thông đô thị hiện nay?
Ông Nguyễn Minh Tuấn: Để thực hiện chủ trương giảm thiểu phương tiện cá nhân, chúng ta cần xác định vận tải hành khách công cộng chính là hệ thống 'xương sống' của đô thị văn minh. Đây không chỉ là xu thế tại Hà Nội mà còn là bài toán chung của các đô thị lớn trên thế giới.
Mạng lưới này bao gồm nhiều thành phần kết nối chặt chẽ như: xe buýt nhanh (BRT), đường sắt đô thị và hệ thống xe buýt truyền thống. Việc phát triển đồng bộ các loại hình này sẽ giúp giảm thiểu phương tiện cá nhân và lượng khí phát thải, góp phần xây dựng một Thủ đô Hà Nội xanh - sạch - đẹp. Tôi khẳng định rằng, vai trò của vận tải hành khách công cộng là vô cùng quan trọng và mang tính quyết định đến diện mạo tương lai của thành phố.
Phóng viên: Những khó khăn, thách thức nào khiến vận tải công cộng chưa thực sự trở thành lựa chọn số một của người dân?
Ông Nguyễn Minh Tuấn: Chúng tôi đánh giá có nhiều nguyên nhân cốt lõi khiến vận tải công cộng chưa thu hút được đông đảo người dân. Thứ nhất là từ thói quen di chuyển. Hành khách Việt Nam vẫn ưu tiên hình thức 'từ cửa đến cửa' (door-to-door) và chưa có thói quen đi bộ kết nối.
Thứ hai là hạn chế về hạ tầng ưu tiên. Hiện nay, ngoại trừ tuyến BRT và đường sắt đô thị có làn đường hoặc hạ tầng riêng biệt, hệ thống xe buýt còn lại vẫn phải vận hành chung với các phương tiện cá nhân. Điều này dẫn đến khả năng lưu thoát rất thấp. Theo tính toán, vận tốc khai thác trung bình của xe buýt nội đô chỉ đạt khoảng 14-15 km/h, làm kéo dài đáng kể thời gian chuyến đi.
Bên cạnh đó, tình trạng ùn tắc giao thông thường xuyên và bất ngờ khiến xe buýt khó đảm bảo đúng lộ trình. Việc không làm chủ được thời gian di chuyển chính là rào cản lớn nhất khiến người dân còn e dè khi lựa chọn vận tải công cộng cho nhu cầu đi lại hàng ngày.
Phóng viên: Ông có đề xuất gì để nâng cao sức hút, thay đổi thói quen từ phương tiện cá nhân sang vận tải công cộng?
Ông Nguyễn Minh Tuấn: Để giải quyết bài toán giao thông, tôi đề xuất ba nhóm giải pháp trọng tâm:
Thứ nhất là công tác tuyên truyền. Chúng ta cần tạo ra sự đồng thuận và thay đổi nhận thức chung của cộng đồng về lợi ích của việc sử dụng phương tiện công cộng.
Thứ hai là hoàn thiện mạng lưới. Chúng tôi luôn cầu thị, lắng nghe ý kiến đóng góp của người dân, kết hợp với các chỉ số đánh giá thực tế để liên tục điều chỉnh, tối ưu hóa mạng lưới vận tải hành khách trên toàn địa bàn thành phố.
Thứ ba là đa dạng hóa hệ thống kết nối. Sở Giao thông Vận tải đang nghiên cứu triển khai các loại hình hỗ trợ liên thông như xe đạp, xe đạp điện và xe máy điện công cộng. Đây là những dịch vụ thiết yếu giúp giải quyết bài toán 'dặm cuối', tạo sự thuận tiện tối đa để khuyến khích người dân dần thay thế phương tiện cá nhân bằng phương tiện công cộng.
Cùng những giải pháp để nâng cao sút hút của xe buýt trong thời gian qua thì việc phát động phong trào “Vận tải hành khách công cộng văn minh - vì hành khách phục vụ” được kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến mạnh mẽ trong chất lượng dịch vụ vận tải.
