TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ
CỦA CƠ QUAN BÁO VÀ PHÁT THANH TRUYỀN HÌNH HÀ NỘI

Đây là vụ sáp nhập lớn nhất mọi thời đại trong một động thái nhằm thống nhất tham vọng AI và không gian của ông Musk, đồng thời củng cố một phần đế chế của vị tỷ phú này khi SpaceX chuẩn bị niêm yết cổ phiếu ra công chúng vào trong năm nay.

Điều gì thúc đẩy thương vụ sáp nhập khổng lồ

Tỷ phú Elon Musk đồng thời là CEO của Tesla, đã thông báo về vụ sáp nhập này trong một bài đăng trên blog nói rằng ông đang tạo ra “động cơ đổi mới tích hợp theo chiều dọc đầy tham vọng nhất trên Trái đất, với trí tuệ nhân tạo, tên lửa, internet dựa trên không gian” và nền tảng mạng xã hội X.

SpaceX là một trong những công ty tư nhân có giá trị nhất thế giới, vận hành các chương trình tên lửa Falcon và Starship, trong khi xAI nổi tiếng nhất với việc phát triển chatbot Grok được hỗ trợ bởi trí tuệ nhân tạo. Cả hai đều thuộc sở hữu của ông Musk.

Theo các nguồn tin, thương vụ mới nhất này định giá SpaceX ở mức 1 nghìn tỷ đô la và xAI ở mức 250 tỷ đô la, đưa doanh nghiệp hợp nhất tiến tới việc niêm yết trên thị trường chứng khoán với mức định giá vượt xa 1 nghìn tỷ đô la. Việc niêm yết dự kiến sẽ được thực hiện vào đầu mùa hè để trùng với thời điểm các hành tinh thẳng hàng và ngày sinh nhật của ông Musk. Ông Musk sẽ bước sang tuổi 55 vào ngày 28 tháng 6, đúng vào thời điểm sao Mộc và sao Kim nằm rất gần nhau.

Việc sáp nhập giữa SpaceX và xAI này diễn ra trong bối cảnh ông Musk đang theo đuổi kế hoạch đặt các trung tâm dữ liệu và vệ tinh năng lượng mặt trời trong không gian nhằm mục đích cung cấp năng lượng cho trí tuệ nhân tạo, một dự án khổng lồ và vô cùng tốn kém. Nó cũng có thể củng cố tham vọng về trung tâm dữ liệu của SpaceX khi Musk cạnh tranh với các đối thủ như Google của Alphabet, Meta, Anthropic được Amazon hậu thuẫn và OpenAI trong lĩnh vực AI.

Thông báo cho biết: “Những tiến bộ hiện tại trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo phụ thuộc vào các trung tâm dữ liệu mặt đất quy mô lớn, đòi hỏi lượng điện năng và hệ thống làm mát khổng lồ. Nhu cầu điện năng toàn cầu cho trí tuệ nhân tạo đơn giản là không thể đáp ứng được bằng các giải pháp trên mặt đất, ngay cả trong ngắn hạn, nếu không muốn gây khó khăn cho cộng đồng và môi trường. Về lâu dài, trí tuệ nhân tạo đặt trên không gian rõ ràng là cách duy nhất để mở rộng quy mô.”

Nhưng liệu đó có thực sự là lý do SpaceX mua xAI?

Mặc dù ông Musk có thể thực sự muốn xây dựng các trung tâm dữ liệu AI trên quỹ đạo Trái đất, nhưng một số chuyên gia tỏ ra nghi ngờ đó là lý do thực sự cho thương vụ sáp nhập.

Ông Tim Farrar, Giám đốc điều hành công ty Viễn thông, Truyền thông và Tài chính TMF Associates trong một bài đăng trên trang web của nhóm, đã gọi kế hoạch trung tâm dữ liệu không gian của Musk là "một bài kiểm tra trắc nghiệm tâm lý Rorschach dành cho các nhà đầu tư tiềm năng của SpaceX, giống như robot Optimus đối với các nhà đầu tư của Tesla".

Theo các chuyên gia, việc sáp nhập cho phép các công ty hợp nhất nguồn lực để cải thiện lợi nhuận.

Starlink, dịch vụ internet vệ tinh của Musk thuộc SpaceX, là nguồn doanh thu chính của công ty. Tuy nhiên, ông Farrar chỉ ra rằng số lượng tên lửa có hạn để phóng thêm vệ tinh vào không gian. Nếu SpaceX không đầu tư vào Starlink, thì họ nên làm gì với số tiền tỷ đó?

Mặt khác, công ty trí tuệ nhân tạo xAI của Musk lại đang rất cần tiền. Bloomberg gần đây đưa tin rằng xAI, cùng với chatbot AI Grok của mình, đang đốt 1 tỷ đô la mỗi tháng khi cuộc chạy đua AI với OpenAI, Google và Meta ngày càng gay cấn.

Nhưng, như ông Farrar đã đề cập với CNBC, xAI cũng mang lại cho SpaceX một lợi thế. Mặc dù xAI đang gặp vấn đề về tài chính, trí tuệ nhân tạo (AI) hiện đang là xu hướng đầu tư nóng hổi, và các nhà đầu tư tiềm năng muốn tham gia có thể bị thu hút bởi triển vọng đầu tư vào công ty AI của Musk thông qua đợt phát hành cổ phiếu IPO của SpaceX. Điều này có thể hấp dẫn hơn đối với một số nhà đầu tư, vì bản thân SpaceX liên tục không đạt được mục tiêu doanh thu đề ra.

Vì vậy, ông Musk có thể đang nói rằng các trung tâm dữ liệu AI trong không gian là lý do cho thương vụ mua lại, nhưng thỏa thuận này cũng có thể mang lại lợi ích cho cả SpaceX và xAI.

Tiền lệ về việc kết hợp các tài sản của Elon Musk

Tỷ phú Elon Musk từ lâu đã nổi tiếng với cách vận hành doanh nghiệp của mình như một “hệ sinh thái chung”, thay vì những công ty độc lập theo tiêu chuẩn truyền thống. Ông thường xuyên điều chuyển nguồn lực, dữ liệu, công nghệ và nhân giữa các công ty này, về thực chất điều hành chúng như một tập đoàn Musk khổng lồ.

Ngoài Tesla, ông Musk còn sở hữu và kiểm soát nhiều công ty tư nhân lớn như SpaceX, xAI, Boring Company, một công ty khởi nghiệp về đào hầm; và Neuralink, một công ty về giao diện não bộ.

Việc hòa trộn lợi ích chính giữa doanh nghiệp không phải là điều mới trong lịch sử kinh doanh của ông Musk. Năm 2015, Tesla đã mua lại Solar City, một công ty năng lượng mặt trời do các anh em họ của Musk thành lập và bản thân ông Musk từng giữ chức chủ tịch hội đồng quản trị.

Vào tháng 3 năm 2025, xu hướng này lại tiếp diễn khi xAI đã mua lại X, nền tảng mạng xã hội cũng thuộc sở hữu của ông Musk, trước đây được biết đến với tên Twitter, để hợp nhất dữ liệu, sức mạnh tính toán và lực lượng lao động của hai công ty. Thỏa thuận này trị giá 33 tỷ USD. Vào thời điểm đó ông Musk đã khẳng định: "Tương lai của xAI và X gắn bó chặt chẽ với nhau".

Gần đây hơn, Tesla đã gây bất ngờ cho các cổ đông vào tháng trước khi tiết lộ rằng họ đã đầu tư 2 tỷ đô la vào xAI để đổi lấy một lượng cổ phiếu ưu đãi như một phần của vòng gọi vốn Series E trị giá 20 tỷ đô la của xAI. Khoản đầu tư đó có nghĩa là các cổ đông của Tesla hiện đang sở hữu cổ phiếu ưu đãi trong một công ty đã trở thành công ty con của SpaceX, điều này có thể làm dấy lên những câu hỏi từ các nhà đầu tư về vai trò của Tesla trong việc tài trợ cho sự phát triển của xAI.

Ngoài khoản đầu tư 2 tỷ đô la, Tesla cũng tiết lộ đã bán hệ thống và thiết bị lưu trữ pin Megapack trị giá 430 triệu đô la cho xAI vào năm 2025, với chi phí 285 triệu đô la, cho thấy tính chất tuần hoàn trong các hoạt động kinh doanh của Musk.

Thương vụ sáp nhập giữa SpaceX và xAI đã làm tăng đáng kể giá trị của các tài sản mà Elon Musk nắm giữ, qua đó nâng tổng tài sản ròng của ông lên khoảng 852 tỷ USD. Nhờ đó, ông Musk trở thành người đầu tiên trong lịch sử sở hữu khối tài sản vượt quá 800 tỷ USD. Trong công ty hợp nhất, ông hiện nắm giữ 43% cổ phần, với giá trị ước tính khoảng 542 tỷ USD.

Cũng theo tạp chí Forbes, trong bốn tháng qua, ông Elon Musk liên tiếp lập các kỷ lục về tài sản ròng: 500 tỷ USD (tháng 10/2025), 600 tỷ USD (15/12), 700 tỷ USD (19/12) và nay là 852 tỷ USD. Với con số này, ông vượt xa người giàu thứ hai thế giới là Larry Page, đồng sáng lập công cụ tìm kiếm Google, với tài sản ước tính 281 tỷ USD, tức chênh lệch khoảng 578 tỷ USD.

SpaceX là công ty thành công nhất của Elon Musk

Trong hệ sinh thái kinh doanh đa dạng của Elon Musk, SpaceX được xem là trụ cột ổn định và thành công nhất. Không chỉ đóng vai trò then chốt trong chương trình không gian của Mỹ, công ty này còn tạo ra nguồn doanh thu ngày càng lớn, trở thành nền tảng tài chính quan trọng cho những tham vọng công nghệ mới của Musk, đặc biệt là trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo.

SpaceX là công ty duy nhất của Mỹ có khả năng thường xuyên đưa các phi hành gia lên và xuống Trạm Vũ trụ Quốc tế, là nhà cung cấp dịch vụ phóng tên lửa quan trọng cho cả NASA và Bộ Quốc phòng Mỹ, mà Nhà Trắng gần đây đã đổi tên thành "Bộ Chiến tranh".

Được thành lập vào năm 2002, SpaceX đã giúp đưa Musk lên vị trí người giàu nhất thế giới, với khối tài sản ròng hơn 670 tỷ đô la. Công ty nhanh chóng trở thành nhà cung cấp quan trọng dịch vụ internet vệ tinh trên toàn thế giới, với hơn 9.000 vệ tinh quay quanh Trái đất, được cả người tiêu dùng và chính phủ sử dụng. SpaceX cũng nắm giữ nhiều hợp đồng với NASA.

Doanh thu ngày càng tăng từ mạng lưới hơn 9.000 vệ tinh Starlink thậm chí còn ấn tượng hơn, hiện đang vượt xa doanh thu từ việc bán dịch vụ phóng vệ tinh và trở thành nguồn tài trợ tiềm năng cho hoạt động kinh doanh cần nhiều vốn của xAI.

SpaceX hiện đang phát triển phiên bản mới nhất của phương tiện phóng Starship, dự kiến sẽ bắt đầu các chuyến bay thử nghiệm vào tháng 3. Phiên bản Starship mới sẽ vận chuyển vật liệu lên quỹ đạo cho các trung tâm dữ liệu theo kế hoạch. Để xây dựng các trung tâm dữ liệu đó trong không gian, mà Musk hình dung sẽ cung cấp năng lượng cho nhu cầu phát triển trí tuệ nhân tạo xAI của ông, SpaceX cuối cùng sẽ phóng 1 triệu tấn vật liệu lên quỹ đạo mỗi năm.

Ông Musk không đưa ra mốc thời gian cụ thể khi nào SpaceX sẽ đạt được cột mốc đó. Theo ước tính của SpaceX, năm ngoái, tổng trọng lượng các vụ phóng vào không gian đạt 3.000 tấn.

Rủi ro chính trị và pháp lý đối với X

Thương vụ sáp nhập với xAI, dù đi kèm mức định giá rất cao, vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro mới đối với các nhà đầu tư. Một trong những lo ngại chính là khả năng lợi nhuận của SpaceX có thể bị điều hướng để tài trợ cho việc xây dựng và mở rộng cơ sở hạ tầng của xAI. Bên cạnh đó, bản thân xAI đang phải đối mặt với sự giám sát ngày càng chặt chẽ từ các cơ quan quản lý tại nhiều thị trường. Các nhà điều tra Pháp cũng đã đột kích vào văn phòng của X trong tuần này như một phần của cuộc điều tra về cáo buộc lạm dụng thuật toán.

Cảnh sát Pháp đã đột kích văn phòng của mạng xã hội X thuộc sở hữu của tỷ phú Elon Musk vào thứ Ba (3/2). Văn phòng Công tố Paris cho biết động thái này nằm trong khuôn khổ một cuộc điều tra mở rộng đối với nền tảng X, đồng thời yêu cầu ông Musk phải tham gia thẩm vấn vào tháng Tư tới.

Cuộc đột kích liên quan đến một cuộc điều tra đã kéo dài hơn một năm, tập trung vào nghi vấn X hoặc các lãnh đạo của công ty lạm dụng thuật toán và thực hiện hành vi trích xuất dữ liệu gian lận. Tuy nhiên, theo tuyên bố mới nhất, các công tố viên cho biết phạm vi điều tra hiện đã được mở rộng sau khi nhận được khiếu nại liên quan đến chatbot trí tuệ nhân tạo Grok của X.

Cụ thể, cuộc điều tra hiện xem xét các cáo buộc đồng lõa trong việc lưu trữ và phát tán hình ảnh khiêu dâm trẻ em, cũng như hành vi xâm phạm quyền hình ảnh cá nhân thông qua deepfake khiêu dâm, cùng nhiều tội danh tiềm ẩn khác.

Elon Musk và cựu Giám đốc điều hành X, bà Linda Yaccarino, đã được triệu tập tham dự một phiên điều trần vào ngày 20/4. Một số nhân viên khác của X cũng sẽ ra làm chứng trong vụ việc.

Trước đó, vào tháng 7 năm ngoái, ông Musk đã bác bỏ các cáo buộc ban đầu và cho rằng các công tố viên Pháp đang tiến hành một “cuộc điều tra hình sự mang động cơ chính trị”.

Văn phòng Công tố Paris cũng thông báo sẽ ngừng sử dụng nền tảng X để truyền thông và chuyển sang liên lạc thông qua LinkedIn và Instagram, hai nền tảng lần lượt thuộc sở hữu của Microsoft và Meta. Chatbot Grok từng gây tranh cãi vào năm ngoái sau khi đăng tải hàng loạt nội dung bạo lực và bài Do Thái. Khi đó, công ty đã lên tiếng xin lỗi và cho rằng nguyên nhân xuất phát từ một bản cập nhật hệ thống.

Theo các chuyên gia pháp lý, những rủi ro pháp lý hiện tại có thể không chỉ ảnh hưởng đến X mà còn lan sang các công ty khác của Musk, đặc biệt là SpaceX, trong bối cảnh dịch vụ Starlink của hãng hoạt động trên phạm vi quốc tế.

Bất chấp các vấn đề pháp lý, giới đầu tư vẫn tiếp tục rót vốn mạnh mẽ vào lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. Vào tháng 1, công ty xAI của Musk thông báo đã huy động được 20 tỷ USD từ các nhà đầu tư, trong đó có Fidelity Management & Research Company và Cơ quan Đầu tư Qatar.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng nếu xAI hoặc các công ty liên quan tiến tới niêm yết công khai trong tương lai, những rủi ro pháp lý và chính trị hiện nay sẽ đặt ra nhiều câu hỏi khó hơn về mức định giá cao mà thị trường có sẵn sàng chấp nhận hay không.

Những khó khăn này có thể nằm trong tầm kiểm soát của ông Musk miễn là SpaceX vẫn là công ty tư nhân và ông duy trì quyền điều hành mà không phải lo lắng về những biến động mạnh của giá cổ phiếu. Nhưng liệu SpaceX có thể duy trì mức định giá cao trên thị trường chứng khoán trong khi gánh chịu những rủi ro mới liên quan đến xAI hay không lại là một câu chuyện hoàn toàn khác.