ĐÀI PHÁT THANH
& TRUYỀN HÌNH HÀ NỘI

Đồng thời mang lại sự cứu trợ rất cần thiết cho nền kinh tế Ấn Độ. Tuy nhiên, đằng sau những tuyên bố lạc quan, vẫn còn không ít chi tiết chưa rõ ràng và các yếu tố địa chính trị khó lường có thể tác động đến tính bền vững của thỏa thuận này.

Thoả thuận “đôi bên cùng có lợi”

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 2/2 cho biết, đã có cuộc điện đàm với Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, trong đó hai nhà lãnh đạo thảo luận về thương mại song phương và nỗ lực chấm dứt xung đột Nga - Ukraine. Trong thông báo trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump cho biết, Ấn Độ đã đồng ý giảm mua dầu từ Nga và tăng nhập khẩu năng lượng từ Mỹ, đồng thời xem xét thêm nguồn cung từ Venezuela. Ông cho rằng, động thái này có thể góp phần làm suy yếu nguồn thu năng lượng của Nga, qua đó hỗ trợ các nỗ lực kết thúc xung đột tại Ukraine.

Tổng thống Mỹ cũng tuyên bố hai bên đã đạt một thỏa thuận thương mại có hiệu lực ngay lập tức, theo đó Washington giảm mức thuế đối ứng áp lên hàng hóa Ấn Độ từ 25% xuống còn 18%. Đổi lại, Ấn Độ sẽ giảm thuế quan và các rào cản phi thuế quan đối với hàng hóa Mỹ xuống bằng 0, đồng thời cam kết tăng mua sản phẩm Mỹ, bao gồm năng lượng, công nghệ và nông sản, với tổng giá trị có thể vượt 500 tỷ USD. Theo ông Trump, quan hệ song phương giữa hai nước sẽ được củng cố đáng kể trong thời gian tới.

Về phía Ấn Độ, trong một bài đăng trên X, Thủ tướng Narendra Modi bày tỏ vui mừng khi các sản phẩm “Made in India” sẽ được giảm thuế xuống còn 18%, và gọi thỏa thuận này là một bước tiến hướng tới việc khôi phục sự ổn định và động lực trong quan hệ song phương. Ông cũng bày tỏ mong muốn được hợp tác chặt chẽ với Tổng thống Trump để đưa quan hệ đối tác giữa hai nước lên tầm cao chưa từng có.

Thỏa thuận mới mang lại sự nhẹ nhõm đáng kể cho New Delhi, vốn đã nỗ lực đàm phán với Washington để giảm thuế trong nhiều tháng. Mỹ hiện là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Ấn Độ, chiếm gần 20% tổng kim ngạch.

Tuy nhiên, kể từ tháng 8 năm ngoái, Mỹ đã tăng thuế nhập khẩu đối với hàng hóa Ấn Độ từ 25% lên 50%, viện dẫn việc Ấn Độ mua dầu của Nga với giá chiết khấu đang giúp tài trợ cho nỗ lực của Nga trong cuộc xung đột ở Ukraine. Điều này đã gây tổn hại nghiêm trọng cho các ngành công nghiệp thâm dụng lao động như dệt may, da giày và trang sức, làm suy yếu sức hấp dẫn của Ấn Độ với tư cách là trung tâm sản xuất và xuất khẩu, đồng thời làm xấu đi quan hệ giữa hai nước.

Trong bối cảnh ấy, thoả thuận thương mại với Mỹ đã được các chuyên gia kinh tế Ấn Độ nhiệt liệt hoan nghênh, coi đây là một kết quả “đôi bên cùng có lợi”, sẽ thúc đẩy quan hệ kinh tế song phương, cải thiện tâm lý thị trường và củng cố vị thế của Ấn Độ trong hệ thống thương mại toàn cầu. Liên đoàn các Tổ chức Xuất khẩu Ấn Độ gọi đây là “thỏa thuận lớn nhất từ trước đến nay”, và nhận định rằng nhiều lĩnh vực sẽ chứng kiến số lượng đơn đặt hàng gia tăng nhanh chóng.

Ông Ashok Jirawala - Chủ tịch Liên đoàn dệt may bang Gujarat, Ấn Độ chia sẻ: “Thỏa thuận thương mại này sẽ mang lại lợi ích cho ngành dệt may, đặc biệt là ngành may mặc. Mỹ là thị trường lớn nhất cho rèm cửa, ga trải giường và các loại vải đặc biệt khác, và người tiêu dùng ở Mỹ cũng hy vọng rằng các sản phẩm từ Ấn Độ sẽ đến được nước họ. Chuỗi cung ứng bị gián đoạn giờ đây sẽ được khôi phục và trong những ngày tới, quan hệ thương mại với Mỹ sẽ được cải thiện.”

Ông Nainesh Pachchigar - Chủ tịch Hiệp Hội kim hoàn và trang sức Ấn Độ tại bang Gujarat cho biết: “Với việc giảm thuế quan, ngành công nghiệp đá quý và trang sức của chúng tôi sẽ được hưởng lợi trực tiếp. Chúng tôi hy vọng thuế quan sẽ được giảm xuống 0%. Trước đây, thị phần xuất khẩu của chúng tôi sang Mỹ chiếm 35% tổng kim ngạch xuất khẩu. Vì vậy, với việc giảm thuế quan xuống 18%, hoạt động xuất khẩu bị đình trệ của chúng tôi sẽ được nối lại.”

Phản ứng thị trường đã diễn ra tức thì. Hợp đồng tương lai của Nifty 50, chỉ số chứng khoán chính của Ấn Độ, tại trung tâm tài chính Gujarat đã tăng tới 3,8% trong phiên giao dịch mỏng, trong khi quỹ ETF iShares MSCI India niêm yết tại Mỹ tăng khoảng 3%. Đồng rupee tăng 1% trên thị trường offshore. Theo ông Shilan Shah, Phó Kinh tế trưởng phụ trách thị trường mới nổi tại Capital Economics, thỏa thuận thương mại với Mỹ có thể giúp GDP Ấn Độ tăng thêm khoảng 0,2 - 0,3 điểm phần trăm trong năm nay, đưa tăng trưởng tiến gần mốc 7%, so với dự báo hiện tại là 6,5% cho giai đoạn 2026 - 2027.

Các chuyên gia cho rằng, không chỉ thúc đẩy xuất khẩu, một thỏa thuận thương mại toàn diện với Mỹ còn là một cú hích mạnh mẽ, mang lại cho Ấn Độ lợi thế chiến lược, đặc biệt trong cuộc cạnh tranh với Trung Quốc về sản xuất và thương mại. Phó Tổng thống Mỹ JD Vance trước đó cho biết thỏa thuận này “nhằm mục đích tái cân bằng thương mại toàn cầu”.

Đằng sau sự thay đổi quan điểm của ông Trump

Thoả thuận thương mại Mỹ - Ấn Độ được công bố trong bối cảnh suốt nhiều tháng qua, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nhắm thẳng vào Ấn Độ, gọi nước này là “ông vua thuế quan”, đe dọa áp đặt các biện pháp trừng phạt thương mại khắc nghiệt và cáo buộc New Delhi gián tiếp tiếp tay cho cuộc xung đột Nga - Ukraine thông qua việc mua dầu của Nga. T

uy nhiên, giờ đây, việc ông đột ngột dịu giọng, không chỉ công khai dành cho Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi những lời khen ngợi nồng nhiệt mà còn đề cập đến một thỏa thuận thương mại toàn diện đã khiến cả các nhà ngoại giao và quan chức thương mại không khỏi bất ngờ. Vậy điều gì đã khiến ông chủ Nhà trắng thay đổi quan điểm?

Sự thay đổi đột ngột trong quan điểm của ông Trump đã làm dấy lên một câu hỏi quan trọng: điều gì đã thay đổi? Các nhà phân tích chỉ ra sự kết hợp của các yếu tố chiến lược, kinh tế và địa chính trị: từ ảnh hưởng ngày càng tăng của Ấn Độ trên trường quốc tế đến các động thái thương mại nổi bật gần đây có thể đã làm thay đổi tính toán của Mỹ.

Theo giới quan sát, nếu theo những gì ông Trump tuyên bố, việc Ấn Độ đồng ý ngừng mua dầu của Nga có thể là lý do quan trọng nhất. Tuy nhiên, không thể không nhắc tới một thực tế là thông báo về thỏa thuận thương mại lớn của Mỹ được đưa ra chỉ vài ngày sau khi Ấn Độ và EU ký kết một thỏa thuận thương mại lịch sử, được mệnh danh là “thỏa thuận mẹ của mọi thỏa thuận”.

Trước đó, các đối tác thương mại toàn cầu như Trung Quốc và Canada, cũng đã ký kết các hiệp định thương mại riêng của họ kể từ đầu năm, khiến Mỹ - quốc gia vốn rất nhanh chóng áp đặt thuế quan trừng phạt lên các đối tác thương mại - dường như bị cô lập.

Các nhà phân tích từng cho rằng những thỏa thuận đó, đặc biệt là hiệp định EU - Ấn Độ, sẽ “thúc đẩy” Mỹ hoàn tất thỏa thuận thương mại đang bị đình trệ với Ấn Độ, nhưng điều đó đã diễn ra nhanh hơn dự đoán, cho thấy Washington không muốn bị tụt hậu trong cạnh tranh toàn cầu và nỗ lực củng cố ảnh hưởng của Mỹ tại thị trường và chuỗi cung ứng Ấn Độ thông qua các thỏa thuận thương mại.

Theo các nhà phân tích, cho dù  quyết định đạt thoả thuận thương mại với Ấn Độ được thúc đẩy bởi những nhượng bộ thực sự, áp lực cạnh tranh hay sự tính toán chính trị, sự thay đổi quan điểm của ông Trump vẫn đánh dấu một thời điểm đáng chú ý trong mối quan hệ Mỹ - Ấn.

Vẫn còn nhiều điều chưa chắc chắn

Thoả thuận thương mại Mỹ - Ấn Độ đã chấm dứt nhiều tháng bất ổn trong quan hệ giữa hai quốc gia đồng minh. Tuy nhiên, các nhà phân tích chỉ ra sự thiếu rõ ràng về một số khía cạnh của thỏa thuận vừa đạt được.

Nhiều câu hỏi vẫn bỏ ngỏ, từ mức độ cắt giảm nhập khẩu dầu Nga mà các nhà máy lọc dầu Ấn Độ phải thực hiện, cho tới vấn đề mở cửa thị trường nông nghiệp và nhập khẩu cây trồng biến đổi gen - chủ đề đặc biệt nhạy cảm với giới nông dân, một trong những lực lượng cử tri quan trọng nhất của Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi.

Cuộc chiến kinh tế giữa Mỹ và Ấn Độ đã kết thúc đột ngột sau hai bài đăng trên mạng xã hội từ Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi. Nhưng ngoài mức thuế quan mới 18%, tất cả các khía cạnh khác của thỏa thuận, như đã nêu trong bài đăng của ông Trump, vẫn còn chưa rõ ràng.

Theo Bộ trưởng Nông nghiệp Mỹ Brooke Rollins, theo thỏa thuận này, Mỹ sẽ “xuất khẩu nhiều sản phẩm nông nghiệp của Mỹ hơn sang thị trường rộng lớn của Ấn Độ, đẩy giá cả lên và bơm tiền vào khu vực nông thôn của Mỹ”, giúp giảm thâm hụt thương mại nông nghiệp 1,3 tỷ đô la của Mỹ với Ấn Độ. Tuy nhiên, New Delhi đã tránh bình luận về vấn đề nhạy cảm chính trị này. Việc tiếp cận nhiều hơn với nông sản là một trong những điểm mấu chốt lớn nhất trong các cuộc đàm phán, bởi vì 50% dân số Ấn Độ phụ thuộc vào nông nghiệp để kiếm sống.

Ông Piyush Goyal - Bộ trưởng Thương mại Ấn Độ nhấn mạnh: "Tôi muốn nhắc lại với Quốc hội rằng trong lĩnh vực phân bón và nông nghiệp, những vấn đề nhạy cảm của Ấn Độ đã được xem xét kỹ lưỡng. Thỏa thuận này sẽ mang lại những cơ hội mới cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ, các doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa, các nhà công nghiệp, người lao động lành nghề và các ngành công nghiệp."

Giới quan sát cũng cảnh báo về tuyên bố của ông Trump rằng ông Modi đã cam kết “Mua hàng Mỹ” và mua hơn 500 tỷ đô la hàng hóa năng lượng, công nghệ, nông sản và các mặt hàng khác, trong khi thực tế kim ngạch nhập khẩu hàng năm hiện tại của Ấn Độ từ Mỹ chỉ dưới 50 tỷ đô la.

Theo ông Mark Linscott, cố vấn cấp cao của Diễn đàn Đối tác Chiến lược Mỹ - Ấn Độ và cựu trợ lý đại diện thương mại của Mỹ, cam kết 500 tỷ đô la trong khoảng một thập kỷ là khả thi và có ý nghĩa. Nhưng 500 tỷ đô la cùng một lúc, hay trong một năm, là không thực tế.

Ngoài vấn đề thương mại, ông Trump cũng tuyên bố rằng Ấn Độ đã “đồng ý ngừng mua dầu của Nga và mua nhiều hơn từ Mỹ và, có thể, từ Venezuela”. Theo nhà lãnh đạo Mỹ, điều đó tạo ra áp lực đáng kể lên Nga để chấm dứt xung đột ở Ukraine. Tuy nhiên, đây không phải lần đầu ông Trump tuyên bố Ấn Độ hứa ngừng mua dầu Nga. Tháng 10/2025, ông cũng có tuyên bố tương tự, nhưng trong thông báo chính thức sau đó, Ấn Độ chỉ nhấn mạnh “nỗ lực làm sâu sắc thêm mối quan hệ năng lượng với Mỹ” mà không đề cập đến việc chấm dứt mua dầu Nga.

Theo giới quan sát, Ấn Độ khó có thể công khai từ bỏ Nga và hàng nhập khẩu từ nước này. Bài đăng của Thủ tướng Ấn Độ Modi cũng không đề cập đến điều này. Đến nay, Ấn Độ vẫn giữ thái độ trung lập trong cuộc chiến Ukraine, không muốn nhận chỉ đạo về liên minh quân sự và tiếp tục mua vũ khí từ Nga.

Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov, hôm 3/2 tuyên bố, tính đến thời điểm hiện tại, Nga chưa nhận được bất kỳ tuyên bố nào từ Ấn Độ về việc từ chối mua dầu của Nga.

Trong bối cảnh ấy, mặc dù cả Mỹ và Ấn Độ đều ca ngợi thỏa thuận thương mại mới là một cột mốc quan trọng, nhưng  các chuyên gia vẫn không khỏi hoài nghi về sự mập mờ của những cam kết trong thoả thuận này.

Ông Ajay Srivastava - Viện nghiên cứu sáng kiến nghiên cứu và thương mại toàn cầu cho biết: “Cho đến khi có tuyên bố chung, văn bản được đàm phán và sự rõ ràng về khả năng thực thi, điều này nên được coi là một tín hiệu chính trị - chứ không phải là một thỏa thuận thương mại đã hoàn tất. Cần thận trọng chứ không nên ăn mừng.”

Để xoa dịu Mỹ, Ấn Độ đã có những bước đi mang tính biểu tượng. Bộ trưởng Dầu mỏ nước này gần đây cho biết các nhà máy lọc dầu quốc doanh đã ký hợp đồng dài hạn đầu tiên để nhập khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) từ Mỹ. Ấn Độ đã giảm lượng mua dầu thô của Nga. Công ty phân tích Kpler lưu ý rằng nhập khẩu dầu của Nga vào Ấn Độ đã giảm xuống còn 1,1 triệu thùng mỗi ngày trong tháng 1, mức thấp nhất kể từ tháng 11 năm 2022.

Dù vậy, giới phân tích cho rằng Ấn Độ khó có thể từ bỏ hoàn toàn nguồn dầu Nga trong ngắn hạn. Thỏa thuận thương mại với Mỹ tạm thời sẽ là phép thử cho khả năng cân bằng lợi ích kinh tế và địa chính trị của Ấn Độ trong một thế giới ngày càng khó đoán.