Mỹ dọa áp thuế vì Greenland, quan hệ đồng minh lung lay
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 17/1 tuyên bố sẽ áp thuế quan đối với một số quốc gia châu Âu vì phản đối kế hoạch của ông nhằm mua lại Greenland, vùng lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch.
Quyết định này được xem là bước leo thang căng thẳng mới trong nỗ lực của cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump nhằm giành quyền kiểm soát Greenland - hòn đảo có vị trí chiến lược tại Bắc Cực, đồng thời làm dấy lên lo ngại về tương lai của quan hệ xuyên Đại Tây Dương.
Theo thông báo đăng tải trên mạng xã hội, ông Donald Trump tuyên bố sẽ áp thuế 10% đối với toàn bộ hàng hóa nhập khẩu từ Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Anh, Hà Lan và Phần Lan kể từ ngày 1/2. Trường hợp Mỹ không đạt được thỏa thuận liên quan đến Greenland, mức thuế này sẽ tăng lên 25% từ ngày 1/6 và tiếp tục được duy trì cho đến khi đạt được thỏa thuận. Ông Trump cho rằng Mỹ đã “trợ cấp” cho các nước châu Âu trong nhiều năm mà không nhận lại lợi ích tương xứng và “đã đến lúc Đan Mạch phải đáp lại”.
Phát biểu về vấn đề này, ông Donald Trump nhấn mạnh: “Mỹ cần Greenland cho an ninh quốc gia. Nếu không có Greenland, chúng ta sẽ có một lỗ hổng lớn về an ninh, đặc biệt khi xét tới hệ thống phòng thủ tên lửa Vòm Vàng và các yếu tố chiến lược khác. Mỹ đã đầu tư rất lớn cho quốc phòng và sở hữu quân đội mạnh nhất thế giới”.
Tuy nhiên, ông Trump không nêu rõ chi tiết các loại thuế sẽ được áp dụng ra sao, cũng như việc mức thuế 10% có được cộng dồn với các loại thuế hiện hành hay không.
Quyết định trên ngay lập tức vấp phải phản ứng mạnh mẽ từ châu Âu. Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Lokke Rasmussen cho rằng động thái này “gây bất ngờ”, đặc biệt sau một cuộc trao đổi được đánh giá là mang tính xây dựng với phía Mỹ. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron khẳng định đây là hành động “không thể chấp nhận”, đồng thời cảnh báo Liên minh châu Âu sẽ có phản ứng phối hợp. Thủ tướng Anh Keir Starmer cho rằng việc áp thuế với đồng minh là sai lầm, trong khi Thủ tướng Na Uy Jonas Gahr Store và Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb kêu gọi giải quyết bất đồng thông qua đối thoại.
Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cũng lên tiếng phản đối, cảnh báo các biện pháp áp thuế đơn phương có thể làm suy yếu quan hệ xuyên Đại Tây Dương và tạo ra một “vòng xoáy nguy hiểm”. Liên minh châu Âu đã triệu tập cuộc họp khẩn cấp với đại diện của 27 quốc gia thành viên để thảo luận về tình hình.
Giới phân tích nhận định, động thái của ông Trump không chỉ gây tác động về chính trị mà còn ảnh hưởng trực tiếp tới các thỏa thuận thương mại hiện có. Cùng ngày, Nhóm Nhân dân châu Âu (EPP) - lực lượng lớn nhất tại Nghị viện châu Âu - tuyên bố sẽ không phê chuẩn bất kỳ thỏa thuận thương mại EU - Mỹ trước các đe dọa của ông Trump liên quan tới Greenland.
