Quốc hội chính thức thông qua Luật Thủ đô (sửa đổi)
Chiều 23/4, với đa số đại biểu tán thành, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật Thủ đô (sửa đổi). Luật phân cấp toàn diện 192 thẩm quyền cho thành phố, đồng thời bổ sung nhiều cơ chế đặc biệt về đầu tư, tài chính - ngân sách.
Với 488/492 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành (bằng 97,60% tổng số đại biểu Quốc hội), Quốc hội khóa XVI đã chính thức thông qua Luật Thủ đô (sửa đổi). Luật Thủ đô (sửa đổi) gồm 9 chương với 36 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 1 tháng 7 năm 2026. Một trong những điểm mới nổi bật của Luật là việc phân quyền toàn diện với tổng số 192 thẩm quyền được giao cho chính quyền thành phố Hà Nội, gồm 124 thẩm quyền thuộc HĐND, 56 thẩm quyền thuộc UBND và 12 thẩm quyền thuộc Chủ tịch UBND. Trong số này, có 85 thẩm quyền mới chưa có quy định của pháp luật hiện hành.
Trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu và chỉnh lý dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết Chính phủ đã rà soát toàn diện dự thảo, bảo đảm thể chế hóa đầy đủ các chủ trương lớn của Đảng, đồng thời hoàn thiện các cơ chế đặc thù, vượt trội để phát huy vai trò đầu tàu của Thủ đô trong giai đoạn phát triển mới. Trên cơ sở tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, dự thảo Luật đã được chỉnh lý theo hướng đẩy mạnh phân cấp, phân quyền thực chất, toàn diện cho chính quyền Thủ đô. Việc trao quyền đi đôi với thiết lập cơ chế kiểm soát quyền lực chặt chẽ, tăng cường trách nhiệm giải trình và bảo đảm minh bạch trong tổ chức thực hiện.
Về quản lý tài chính, ngân sách, dự thảo Luật được chỉnh lý theo hướng không ban hành các ưu đãi thuế vượt khung pháp luật hiện hành, qua đó bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và vai trò chủ đạo của ngân sách Trung ương. Tuy nhiên, Luật vẫn bổ sung có chọn lọc các cơ chế hỗ trợ để thúc đẩy các lĩnh vực ưu tiên, đồng thời tạo sự linh hoạt trong điều hành ngân sách.
Đối với liên kết vùng, dự thảo Luật xác lập rõ vai trò trung tâm, dẫn dắt của Thủ đô, đồng thời thiết kế khái niệm “Vùng Thủ đô” theo hướng mở, linh hoạt. Các địa phương có thể chủ động tham gia liên kết, được áp dụng một số cơ chế của Luật Thủ đô khi triển khai dự án chung; cho phép sử dụng ngân sách địa phương để đầu tư liên vùng, giải quyết các vấn đề hạ tầng, môi trường và dịch vụ thiết yếu.
Dự thảo Luật cũng được hoàn thiện theo hướng quy định rõ nguyên tắc loại trừ, miễn trách nhiệm pháp lý đối với trường hợp thực hiện đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục, không vụ lợi nhưng vẫn phát sinh thiệt hại. Đồng thời, làm rõ đây không phải điều kiện duy nhất mà đặt trong tổng thể cơ chế kiểm soát quyền lực, giám sát trách nhiệm giải trình.
