Làm việc tại nhà: Giải pháp linh hoạt hay xu hướng tất yếu trong bài toán năng lượng? | Hà Nội tin mỗi chiều
Sau đại dịch COVID-19, làm việc tại nhà – hay làm việc từ xa – đã không còn là một giải pháp tình thế, mà dần trở thành một lựa chọn quen thuộc với nhiều doanh nghiệp và người lao động. Và trong bối cảnh hiện nay, khi câu chuyện an ninh năng lượng toàn cầu đang trở nên căng thẳng hơn, mô hình này lại một lần nữa được nhắc đến, nhưng với một lý do rất khác: tiết kiệm năng lượng.
Cách đây không lâu, theo Reuters, Phó Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul đã đề xuất áp dụng làm việc tại nhà như một biện pháp để giảm áp lực tiêu thụ năng lượng, trong bối cảnh nguồn cung bị ảnh hưởng bởi các xung đột địa chính trị. Cùng với đó là hàng loạt giải pháp khá quen thuộc: hạn chế công tác nước ngoài, ưu tiên họp trực tuyến, điều chỉnh điều hòa ở mức 26 - 27°C, thậm chí khuyến khích đi cầu thang bộ thay vì thang máy.
Tại Philippines, các biện pháp còn đi xa hơn, khi khu vực công được yêu cầu làm việc bốn ngày/tuần và chuyển phần lớn hoạt động sang trực tuyến, với mục tiêu giảm từ 10 - 20% mức tiêu thụ nhiên liệu.
Nếu nhìn vào những động thái này, có thể thấy một điểm chung khá rõ: làm việc từ xa đang được xem như một công cụ chính sách, chứ không chỉ là một lựa chọn cá nhân hay doanh nghiệp.
Và điều này cũng có cơ sở của nó. Trước hết, tác động dễ thấy nhất của làm việc tại nhà là giảm nhu cầu di chuyển. Ở các đô thị lớn như Hà Nội hay TP.HCM, giao thông là một trong những nguồn tiêu thụ nhiên liệu lớn nhất. Chỉ cần một tỷ lệ nhỏ người lao động không phải ra đường vào giờ cao điểm, thì lượng xăng dầu tiết kiệm được ở quy mô toàn xã hội đã là rất đáng kể.
Không chỉ dừng lại ở giao thông, mô hình này còn tác động trực tiếp đến mức tiêu thụ năng lượng của các tòa nhà văn phòng. Một văn phòng truyền thống cần vận hành hệ thống chiếu sáng, điều hòa, thang máy, thiết bị… gần như cả ngày. Khi số lượng nhân viên đến làm việc giảm, doanh nghiệp có thể cắt giảm diện tích thuê hoặc giảm công suất vận hành, từ đó tiết kiệm điện năng.
Ở một góc độ khác, làm việc tại nhà cũng khiến mỗi cá nhân trở nên “nhạy cảm” hơn với việc sử dụng năng lượng. Khi bạn trực tiếp trả tiền điện, tiền nước, bạn sẽ có xu hướng tắt thiết bị khi không dùng, tận dụng ánh sáng tự nhiên, hoặc điều chỉnh nhiệt độ hợp lý. Những thay đổi nhỏ ở từng cá nhân, khi nhân lên ở quy mô hàng triệu người, lại tạo ra một tác động không hề nhỏ.
Một nghiên cứu của Đại học Cornell phối hợp với Microsoft cho thấy, những người làm việc hoàn toàn từ xa có thể giảm tới 54% lượng phát thải khí nhà kính so với làm việc tại văn phòng. Ngay cả mô hình kết hợp, làm việc tại nhà 2 - 4 ngày mỗi tuần, cũng có thể giảm từ 11 - 29%.
Tại Việt Nam, trong bối cảnh giá năng lượng có nhiều biến động, Bộ Công Thương cũng đã khuyến nghị người dân không tích trữ xăng dầu, đồng thời khuyến khích các giải pháp tiết kiệm nhiên liệu, trong đó có việc áp dụng làm việc từ xa ở những lĩnh vực phù hợp.
Thực tế, một số doanh nghiệp tại Hà Nội và TP.HCM đã bắt đầu cho nhân viên làm việc tại nhà, thậm chí hỗ trợ thêm chi phí, khoảng 500.000 đồng mỗi tháng, để giảm áp lực sinh hoạt khi giá xăng dầu tăng cao.
Tất nhiên, làm việc tại nhà không phải là một “liều thuốc vạn năng”. Không phải ngành nghề nào cũng có thể áp dụng, và cũng không phải cứ làm việc từ xa là hiệu quả hơn. Nhưng trong bối cảnh hiện nay, điều đáng chú ý là cách các chính phủ đang nhìn nhận mô hình này: không chỉ là giải pháp linh hoạt sau đại dịch, mà là một công cụ để ứng phó với những biến động lớn hơn của nền kinh tế.
Và có lẽ, câu chuyện làm việc tại nhà trong thời gian tới sẽ không chỉ xoay quanh sự tiện lợi hay cân bằng cuộc sống, mà sẽ gắn nhiều hơn với những bài toán lớn hơn, như năng lượng, môi trường và chi phí xã hội.
Ở góc độ đó, làm việc từ xa có thể không phải là xu hướng nhất thời. Mà là một phần của cách chúng ta thích nghi với một thế giới đang ngày càng biến động.
