ĐÀI PHÁT THANH
& TRUYỀN HÌNH HÀ NỘI

Hà Nội - Chạm miền ký ức

Hà Nội trong ký ức của nhiều người không chỉ có phố cổ, mái ngói rêu phong, những gánh hàng rong… mà còn có cả tiếng “leng keng tàu điện” chở theo nhịp sống của cả một thời. Giữa phố phường sôi động hôm nay, vẫn có một Hà Nội rất khác: chậm rãi, trầm lắng và đầy hoài niệm, đang hiện diện trong tour du lịch “Hà Nội - Chạm miền ký ức”. Đây còn là hành trình về với một phần văn hóa - lịch sử của thành phố nghìn năm văn hiến, khởi hành từ di tích quốc gia đặc biệt Đền Quán Thánh, đi qua 9 điểm dừng di sản, mang đến những cảm xúc đầy hoài niệm.

Ông Nguyễn Hữu Cường - Trưởng Ban Quản lý và Phát triển hội viên CLB Lữ hành UNESCO Hà Nội chia sẻ: "Tôi cảm thấy rằng đây là một sản phẩm hoàn toàn hấp dẫn đối với tất cả du khách quốc tế đến Việt Nam cũng như du khách trong nước hay ngay du khách tại Hà Nội khi tìm hiểu về phong tục tập quán, lối sống của người Hà Nội xưa, cũng như là những di tích, di sản văn hóa của Hà Nội được thể hiện ở nơi đây."

Điểm nhấn của tour trải nghiệm là các toa tàu điện được phục dựng trên các góc phố bên Bờ Hồ. Dạo bước trong gió lộng Hồ Tây, men theo con phố Trúc Bạch, du khách được khám phá hồn cốt ẩm thực Thủ đô; thưởng thức, tìm hiểu văn hóa cà phê Hà Nội trong không gian đặc biệt - toa “Phở - bún - sợi” và toa “Café”.

Một Hà Nội đầy ký ức với không gian đời sống thời bao cấp, những mâm cơm độn khoai sắn, “hạt gạo chia ba” lại được tái hiện trong toa “Bếp - chạn - mâm”. Nối tiếp đó, mang đến một không gian sống quen thuộc của người dân Thủ đô trong thế kỷ trước là các căn hộ gia đình điển hình thời bao cấp. Những vật dụng cũ đã nhuốm màu thời gian gợi nhớ về một thời tuy thiếu thốn, nghèo khó nhưng vẫn bình dị, ấm áp và không kém phần tinh tế của những con người hào hoa, thể hiện qua từng nhành hoa cắm bàn, bộ bàn, ghế, ấm chén, chiếc xe đạp, chiếc máy khâu và cả tà áo dài thiếu nữ, thấp thoáng bên ô cửa.

Toa “Lúa - thóc - gạo” cùng toa “Trà và thú chơi tao nhã” lại mang đến những trải nghiệm về quy trình làm ra hạt gạo, hay những đặc sản nức tiếng đất Hà Thành như bánh cốm Hàng Than, cốm xanh làng Vòng hay những tách trà xanh bên mứt sen truyền thống.

Một không gian thưởng trà truyền thống cũng được tái hiện, giới thiệu tám thú chơi của người Hà Nội xưa ở các loại hình: cầm, kỳ, thi, họa, thư, hoa, tửu, trà; ghi dấu ấn với nhiều khách tham quan trong nước và quốc tế.

“Hà Nội - Chạm miền ký ức” không chỉ là một sản phẩm du lịch mới, mà còn là hành trình đưa di sản bước ra đời sống, tạo dựng một “Bảo tàng đường phố sống động” để du khách có thể chạm vào Hà Nội bằng đủ đầy năm giác quan: nghe, nhìn, chạm, nếm và cảm nhận hương vị Hà Nội, từ đó thêm hiểu, thêm yêu mảnh đất nghìn năm văn hiến, nhất là với thế hệ trẻ và bạn bè quốc tế.

Khi sáng tạo thành động lực phát triển

Công nghiệp văn hóa đang trở thành xu hướng toàn cầu, đóng vai trò quan trọng trong thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Với thương hiệu uy tín và sản phẩm chất lượng, Hà Nội được xếp vào nhóm những thành phố dẫn đầu về ngành văn hóa. Thành phố hướng tới mục tiêu doanh thu từ các ngành công nghiệp văn hóa tăng đều qua các năm, dự kiến đóng góp khoảng 8% GRDP vào năm 2030 và 10% vào năm 2045.

Đáng chú ý, Nghị quyết số 09 của Thành ủy xác định rõ 13 lĩnh vực mũi nhọn để tập trung phát triển: du lịch văn hóa; nghệ thuật biểu diễn; thủ công mỹ nghệ; thiết kế; quảng cáo; mỹ thuật - nhiếp ảnh - triển lãm; điện ảnh; thời trang; ẩm thực; phần mềm và trò chơi giải trí; truyền hình - phát thanh; xuất bản.

Từ khu chợ Đồng Xuân đã gắn bó với người Hà Nội suốt nhiều thập kỷ, những ý tưởng sáng tạo đang mang lại một diện mạo mới cho không gian quen thuộc. Những gian hàng, lối đi, mảng tường cũ được làm mới bằng thiết kế, ánh sáng và nghệ thuật sắp đặt. Khi di sản trở thành chất liệu sáng tạo, văn hóa không chỉ được gìn giữ, mà còn mở ra những cơ hội phát triển kinh tế bền vững, để Hà Nội vừa lưu giữ ký ức, vừa chuyển động cùng nhịp sống hiện đại. Những nỗ lực ấy đã giúp Hà Nội ghi dấu ấn trên bản đồ các thành phố sáng tạo, với sự ghi nhận từ UNESCO.

Ông Jonathan Baker - Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam bày tỏ: "Trong những năm qua, thành phố đã nuôi dưỡng một hệ sinh thái sáng tạo năng động, những lễ hội làm sống động các không gian công cộng, những mạng lưới kết nối cộng đồng. UNESCO nhiệt liệt ủng hộ hành trình sáng tạo của Hà Nội và vui mừng đồng hành cùng thành phố trên con đường trở thành một không gian của trí tưởng tượng, kết nối và đổi mới."

Hà Nội đang khẳng định vị thế một Thủ đô năng động, sáng tạo hàng đầu châu Á, với những nỗ lực được UNESCO đánh giá cao, trong đó nổi bật là Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội - nơi di sản trở thành chất liệu sáng tạo và cộng đồng luôn được đặt làm trung tâm. Dự kiến, lễ hội 2026 với chủ đề “Kinh tế sáng tạo” sẽ kết nối doanh nghiệp, làng nghề, nghệ nhân, nhà thiết kế, trường đại học và chuyên gia, diễn ra từ tháng 1 đến tháng 11/2026 trên năm không gian đặc trưng: Không gian di sản (Chợ Đồng Xuân – Bắc Qua và Trung tâm Công nghiệp văn hóa Đồng Xuân), Không gian Kẻ Chợ (36 phố hàng – phố cổ Hà Nội), Không gian tương lai (mạng lưới công viên thành phố), Không gian sinh thái (bãi giữa và ven sông Hồng) và Không gian cộng đồng (các thiết chế văn hóa trên toàn thành phố).

Thông qua lễ hội, Hà Nội hướng đến biến các ý tưởng và dự án sáng tạo từ giá trị văn hóa, di sản vật thể - phi vật thể và làng nghề truyền thống thành những sáng kiến phát triển bền vững, nơi bảo tồn văn hóa hòa quyện cùng đổi mới tư duy và phát triển kinh tế.

Để đưa Hà Nội trở thành trung tâm công nghiệp văn hóa sáng tạo tầm khu vực, các chuyên gia nhấn mạnh cần hoàn thiện thể chế và chính sách ưu đãi đặc thù, đồng thời tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho các doanh nghiệp văn hóa - sáng tạo và thúc đẩy đầu tư xã hội hóa. Việc xây dựng hạ tầng sáng tạo đồng bộ, hình thành các “khu công nghiệp văn hóa” và “trung tâm sáng tạo đô thị” tại các vùng ven như Đông Anh, Gia Lâm, Long Biên cũng là yếu tố then chốt.

Song song với phát triển hiện đại, Hà Nội cần gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa truyền thống Thăng Long, các di tích, di sản mà cha ông để lại, kết hợp quy hoạch tổng thể bài bản với khuyến khích những sáng tạo mới trên nền tảng nghìn năm văn hiến. Khi thiết kế, nghệ thuật, âm nhạc, điện ảnh và truyền thông cùng phát triển trong một hệ sinh thái thống nhất, giá trị văn hóa và kinh tế sẽ cộng hưởng, tạo sức bật mạnh mẽ cho Thủ đô.

Trong kỷ nguyên phát triển mới, khi các đô thị cạnh tranh bằng bản sắc và sức hấp dẫn mềm, công nghiệp văn hóa và sáng tạo trở thành “đòn bẩy” giúp Hà Nội phát triển sâu sắc, nâng tầm vị thế trên bản đồ khu vực và quốc tế, đồng thời gìn giữ hồn cốt nghìn năm văn hiến. Thủ đô đang mở rộng không gian và cơ hội cho người sáng tạo: người trẻ có thêm việc làm, nghệ sĩ có sân khấu, doanh nghiệp văn hóa có nơi phát triển và thành phố gia tăng nguồn thu từ những giá trị mềm. Khi sáng tạo trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống đô thị, văn hóa không chỉ làm đẹp cho Hà Nội mà còn nuôi sống Thủ đô theo cách bền vững và lâu dài.