Gói ghém cả mùa xuân vào miền nhớ
Tết đã qua đi, phố xá dần trở lại với nhịp sống thường ngày. Những cành đào đã bắt đầu phai sắc, những con đường không còn rực rỡ như những ngày đầu xuân. Nhưng có những mùa xuân vẫn lặng lẽ ở lại trong ký ức - nơi cất giữ những yêu thương giản dị, những món ăn thân quen, và hình bóng của những người ta thương nhất.
Đôi khi, chỉ một lời hỏi han từ mẹ, hay một mùi hương thoảng qua cũng đủ làm sống dậy cả một miền xuân cũ. Với ai đó, mùa xuân không chỉ là thời khắc giao mùa, mà còn được gói ghém trong một món ăn rất đỗi giản dị - món rau diếp cuốn của mẹ.
Tết đã qua được ít ngày, nhưng dư âm vẫn còn nguyên vẹn trong lòng tôi. Tôi vẫn nhớ cuộc gọi của mẹ vào những ngày giáp Tết, khi tháng Chạp vừa chớm. Giọng mẹ hồ hởi khoe: “Năm nay vườn rau xanh tốt lắm con ạ, nhất là mấy luống rau diếp, lá nào lá nấy xanh mướt mát”. Chỉ bấy nhiêu thôi mà lòng tôi đã xốn xang. Cả một trời ký ức về món rau diếp cuốn của mẹ ùa về, vẹn nguyên và thân thương, như thể tôi vẫn còn là đứa trẻ đứng đợi bên hiên nhà.
Món ăn ấy đã đi cùng gia đình tôi qua bao mùa Tết, từ những năm tháng nghèo khó cho đến khi cuộc sống dần đủ đầy hơn. Ngược dòng thời gian về những năm của thập niên 80, làng quê tôi nghèo lắm. Cái Tết khi ấy, trong tâm trí một đứa trẻ, không phải là bánh trái đủ đầy, mà là miếng thịt nạc lẫn mỡ treo trên gác bếp - món quý giá nhất của cả nhà. Người ta gọi là “sắm Tết”, nhưng thực ra cũng chỉ là chuẩn bị nhiều hơn ngày thường một chút, chủ yếu vẫn là những gì có sẵn trong vườn.
Ăn mãi rau luộc, rau xào cũng thành quen, mẹ tôi - người phụ nữ luôn dành trọn tâm huyết cho gian bếp - đã tìm cách làm mới bữa ăn bằng tất cả sự khéo léo của mình. Nào là nộm củ quả, nào là rau hấp… nhưng đọng lại sâu nhất trong ký ức anh em tôi vẫn là món rau diếp cuốn.
Rau diếp là loại rau xanh có hình dáng thanh mảnh, lá dài và xanh đậm. Nếu để quá lứa, rau sẽ có vị hơi đắng - cái đắng nhẹ mà sau này đi xa tôi mới nhận ra, nó giống như vị của sự trưởng thành. Cứ mỗi dịp cuối năm, chúng tôi lại nôn nao hỏi mẹ Tết này có rau diếp cuốn không. Mẹ chỉ cười hiền, bảo gì chứ rau diếp thì không bao giờ thiếu trong vườn nhà mình.
Món rau diếp cuốn không có công thức cầu kỳ, chỉ có sự tỉ mỉ và tình yêu thương của mẹ. Phần nhân là sự hòa quyện của miến dong dai mềm, cà rốt ngọt lành và mộc nhĩ giòn sần sật. Nhưng làm nên linh hồn của món ăn chính là những dải trứng gà vàng óng, được mẹ tráng mỏng rồi thái khéo léo. Tất cả hòa vào nhau, tạo thành một phần nhân giản dị mà ấm áp, như thể chứa đựng cả mùa xuân.
Mẹ luôn làm món này ngay trước bữa cơm để giữ trọn sự tươi ngon. Những lúc ấy, chúng tôi quây quần bên mâm, háo hức nhìn từng chiếc cuốn được hoàn thành. Đôi bàn tay mẹ thoăn thoắt lật từng lá rau, đặt nhân vào giữa, thêm vài cọng rau mùi, rồi nhẹ nhàng cuốn lại. Chiếc nào cũng gọn gàng, đều đặn.
Mẹ vừa làm vừa hướng dẫn chúng tôi, muốn cuốn đẹp thì phải kiên nhẫn, tay nhẹ và tâm phải tĩnh. Khi ấy, tôi chỉ nghĩ mẹ đang dạy cách cuốn rau. Nhưng sau này mới hiểu, đó cũng là cách mẹ dạy chúng tôi bước vào đời.
Những năm khá giả hơn, khi có thêm chút thịt, phần nhân lại đậm đà hơn. Đĩa rau cuốn đặt giữa mâm, bên cạnh là bát nước mắm chua ngọt. Chỉ cần chấm nhẹ, vị mát của lá rau hòa cùng vị béo của trứng, vị dai của miến và hương thơm của nước mắm - tất cả làm dịu đi cái ngấy của những món ăn ngày Tết.
Tết năm nay là lần đầu tiên tôi đón xuân xa nhà, giữa đất nước Nhật Bản xa xôi và lạnh giá. Tôi đã gọi điện về cho mẹ vào đúng đêm giao thừa. Mẹ vẫn hỏi: “Bên đó có rau diếp không con?”. Tôi mỉm cười, nói rằng mọi thứ vẫn ổn, rất đủ đầy, dù trong lòng chợt thấy một khoảng trống không gì lấp được.
Giờ đây, khi Tết đã qua, tôi mới thấm thía rằng điều mình nhớ nhất không phải là những món ăn, mà là cảm giác được ở bên mẹ, được nhìn mẹ ngồi bên hiên, tỉ mỉ cuốn từng chiếc rau diếp, như gói ghém cả yêu thương vào đó.
Mùa xuân rồi sẽ đi qua, nhưng có những mùa xuân sẽ ở lại mãi - trong ký ức, trong nỗi nhớ, và trong những điều bình dị nhất của đời người.
Có những yêu thương không cần gọi tên, chỉ lặng lẽ ở đó, nâng đỡ tâm hồn ta qua năm tháng. Và đôi khi, mùa xuân không nằm ở hiện tại, mà nằm trong những gì ta mang theo suốt cuộc đời - như một miền ký ức không bao giờ cũ.
Hoàng Phi
