ĐÀI PHÁT THANH
& TRUYỀN HÌNH HÀ NỘI

Năm 2015, sau khi tốt nghiệp thạc sĩ, tôi quyết định xin học bổng học tiếp tiến sĩ ở Trung Quốc, dù gia đình không ít lần khuyên nên cân nhắc. Ở độ tuổi đó, tôi cảm thấy mình vẫn còn thiếu trải nghiệm, và muốn sống trọn vẹn thêm một lần cho những lựa chọn rất riêng của mình.

Ba năm sau, khi những cơn gió mùa đông tràn về cũng là lúc học kỳ một của năm thứ ba khép lại, tôi chợt giật mình nhìn lại. Luận án khi ấy mới chỉ là một bản nháp hơn ba mươi trang. Tư liệu thì chất đầy trong một thùng lớn, toàn văn bản chép tay cổ, chưa xử lý được bao nhiêu. Cuối năm, khi ngoài phố treo đầy đèn lồng đỏ, các bạn nghiên cứu sinh cùng thầy hướng dẫn đi ăn tất niên, tôi lại ngồi một mình trong thư viện, nghĩ đến viễn cảnh nếu không thể tốt nghiệp đúng hạn.

Gia đình vẫn chu cấp đủ để tôi sinh hoạt, nhưng mọi thứ đều phải thắt chặt. Tôi hiểu rằng nếu luận án kéo dài, cuộc sống ấy cũng sẽ kéo dài theo. Và tôi không muốn mình tiếp tục ở trong trạng thái chờ đợi mơ hồ đó.

Sáng hôm sau, tôi gọi điện về nhà, báo với bố mẹ rằng Tết này sẽ không thể về Việt Nam. Ở đầu dây bên kia, mẹ tôi chỉ nhẹ nhàng nói: “Cố gắng lên con gái. Cứ dốc toàn bộ công sức vào việc học. Đừng lo cho bố mẹ.” Có lẽ, chính sự bình thản ấy đã tiếp thêm cho tôi một quyết tâm rất rõ ràng.

Tôi bắt đầu ngồi lại với đề cương luận án, gạch từng vấn đề, tính từng khoảng thời gian. Nếu mỗi ngày viết được năm trang, tôi cần khoảng bốn mươi ngày. Phần đã viết có thể chỉnh sửa nhanh hơn, nhưng khối tư liệu kia sẽ mất ít nhất hai tháng để xử lý. Khi ấy, đã là tháng 1 năm 2018.

Cuối ngày hôm đó, bác bảo vệ ký túc xá gọi tôi xuống nhận hàng gửi từ Việt Nam. Giữa khoảng sân trường lạnh buốt, tôi ôm thùng quà rất lớn từ bố mẹ. Mở ra, là hạt sen, đậu đỏ, đậu xanh, chả lụa, nem chua… và cả những đòn bánh tét được ép chân không cẩn thận. Trong khoảnh khắc ấy, nỗi nhớ nhà như chạm tới tận cùng.

Ngày hôm sau, tôi bắt đầu “bế quan”. Sáu giờ sáng dậy nấu cơm. Bảy giờ ngồi vào bàn. Làm việc đến trưa, nghỉ ngắn rồi lại tiếp tục. Chiều xuống căn tin, tối ngủ một giấc ngắn, rồi lại làm đến gần nửa đêm. Những ngày giáp Tết trôi qua như thế.

Ký túc xá thưa dần. Nhà ăn vắng dần. Tiếng va-li kéo dài trên hành lang, tiếng cửa phòng đóng lại. Tết đến rất gần, nhưng với tôi, không còn cảm giác háo hức, chỉ là một khoảng trống mênh mang giữa mùa đông Trung Quốc lạnh giá. Có những tối, tôi đi một vòng sân trường, hít thở chút không khí rồi lại quay về phòng, thấy mình nhỏ bé và đơn độc giữa những dãy hành lang hun hút.

Chiều 30 Tết, tôi cùng người em họ sang nhà bác ăn cơm, xem chương trình giao thừa. Đúng khoảnh khắc chuyển giao năm cũ năm mới, pháo hoa rực sáng, tuyết rơi trắng xóa. Cả đất trời như chìm trong một màu trắng lặng im.

Sáng mùng Một, hai chị em ngồi tàu điện về ký túc xá. Cả toa tàu chỉ có hai người. Tôi gọi điện về cho mẹ. Mẹ hỏi han, động viên, vẫn bằng giọng nói cố giấu đi xúc động.

Năm ấy, mùng Một Tết rơi đúng vào ngày 14/2. Một ngày mà những năm trước, tôi thường lang thang phố xá cùng bạn bè. Nhưng năm đó, với tôi, chỉ là một ngày làm việc bình thường. Tôi tiếp tục tự đặt mục tiêu năm trang mỗi ngày. Có hôm trôi chảy, có hôm hai ngày vẫn chưa xong một trang. Có đoạn viết rồi lại xóa, viết lại từ đầu.

Đó là quãng thời gian căng thẳng nhất. Dù luôn nghĩ mình kiểm soát cảm xúc khá tốt, tôi vẫn có những đêm gần như mất thăng bằng. Có lúc chạy sâu vào vườn trường la hét cho nhẹ lòng, có lúc ngồi thẫn thờ rất lâu. Và trong những khoảnh khắc ấy, tôi lại gọi về cho mẹ. Chỉ cần nghe giọng mẹ, mọi hỗn loạn trong tôi dường như dịu xuống.

Rồi mùa xuân đến lúc nào không hay. Tiếng thang máy lại vang lên. Sân trường đông dần. Căn tin nhộn nhịp trở lại. Hoa anh đào nở rộ, ngọc lan hé nụ trên những cành cây từng khô cong suốt mùa đông. Và cũng trong những ngày ấy, tôi hoàn thành bản luận án, gửi cho thầy hướng dẫn.

Nửa tháng sau, tôi nhận được email đồng ý cho bảo vệ. Ngày nộp luận án phản biện kín, trời rất đẹp, hoa anh đào bay lất phất trong gió. Khi hoa thược dược rực rỡ khắp khuôn viên, tôi nhận tin cả hai phản biện đều thông qua, hội đồng được thành lập.

Sau buổi bảo vệ thành công, tôi đặt vé máy bay về Việt Nam gần như ngay lập tức. Mẹ ôm tôi thật chặt và nói khẽ: “Chúc mừng con gái mẹ đã vượt qua rồi.”

Trên hành trình trưởng thành, ai rồi cũng có một mùa đông của riêng mình. Có thể rất dài, rất lạnh, rất cô đơn. Nhưng chỉ cần ta không dừng lại, băng sẽ tan, tuyết sẽ ngừng rơi, và phía sau cái lạnh ấy, luôn là một khung cảnh dịu dàng hơn.

Có những lúc trong đời, điều ta cần không phải là một bàn tay kéo mình đi thật nhanh, mà là một sự hiện diện đủ lặng lẽ để ta yên tâm bước tiếp. Có người chọn làm dòng sông, để người kia là biển rộng. Có người chọn làm ngọn gió, để mây được bay xa. Và có khi, yêu thương chỉ đơn giản là chấp nhận đứng lùi lại một bước, làm một lối nhỏ, để người mình thương vững vàng bước vào đời.

Ánh Tuyết