Di dời đại học ra khỏi nội đô
Trong Đồ án Quy hoạch tổng thể Thủ đô đang được lấy ý kiến, Hà Nội đặt mục tiêu phát triển hệ thống các quần thể đại học tập trung, đồng bộ về hạ tầng và không gian nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu. Một trong những nội dung đáng chú ý là định hướng di dời các trường đại học, cao đẳng có diện tích nhỏ, cơ sở vật chất chưa đáp ứng yêu cầu ra khỏi khu vực đô thị trung tâm.
Thực tế hiện nay, nhiều tuyến phố nội đô tập trung dày đặc các trường đại học, gây áp lực lớn lên giao thông và hạ tầng đô thị, đồng thời hạn chế không gian học tập, nghiên cứu của sinh viên. Theo quy hoạch, khu vực nội đô sẽ không xây dựng thêm cơ sở giáo dục đại học mới. Các trường hiện hữu, nếu đã được đầu tư đồng bộ, sẽ được giữ lại và định hướng phát triển thành trung tâm đào tạo chất lượng cao, trung tâm nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ hoặc khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Trong khi đó, các cơ sở đào tạo mới sẽ được bố trí tại khu vực ngoại thành, gắn với mô hình đô thị đại học hiện đại. Tại đây, sinh viên không chỉ học tập mà còn có điều kiện thực hành, nghiên cứu và sinh hoạt trong không gian được quy hoạch đồng bộ. Đáng chú ý, thành phố định hướng hình thành các quần thể đại học tập trung tại khu vực phía Tây, với hạt nhân là Hòa Lạc, cùng các khu vực như Xuân Mai, Thạch Thất, Sơn Tây và Sóc Sơn. Những khu vực này được kỳ vọng trở thành trung tâm đào tạo, nghiên cứu quy mô lớn, góp phần giãn mật độ dân cư khỏi nội đô và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Nhìn từ góc độ quy hoạch đô thị, việc di dời các trường đại học ra khỏi khu vực nội đô được kỳ vọng sẽ mở ra một không gian phát triển mới cho Thủ đô. Tuy nhiên, với sinh viên, bên cạnh những ý kiến đồng tình, vẫn còn không ít băn khoăn, lo lắng.
Khi mật độ các cơ sở đào tạo dày đặc không chỉ tạo ra áp lực lớn lên hạ tầng đô thị mà còn đặt ra yêu cầu phải tổ chức lại không gian giáo dục đại học theo hướng hiện đại, bền vững hơn, nhiều ý kiến cho rằng việc di dời các trường chỉ thực sự hiệu quả khi đi kèm đầu tư đồng bộ về hạ tầng và chính sách hỗ trợ phù hợp. Đề cập vấn đề này, Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Văn Cường cho rằng, để các quần thể đại học vận hành hiệu quả, cần xây dựng đầy đủ không gian đào tạo, sinh hoạt cho cộng đồng sinh viên, đồng thời có chính sách hỗ trợ tài chính cho các nhà trường trong quá trình đầu tư, phát triển cơ sở mới.
Còn theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Thành Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội, việc đưa các trường ra khỏi nội đô không đơn thuần là dịch chuyển địa điểm, mà quan trọng hơn là phải hình thành một hệ sinh thái tích hợp, nơi đào tạo gắn với nghiên cứu, sản xuất, đổi mới sáng tạo và sinh kế cho người dân.
Có thể thấy, việc xây dựng các quần thể đại học không chỉ nhằm giải quyết bài toán quá tải hạ tầng đô thị, mà còn tạo điều kiện phát triển những mô hình giáo dục tiên tiến, hướng tới chuẩn quốc tế trong tương lai. Tuy vậy, để chủ trương này đi vào thực tế, điều quan trọng là cần một quy hoạch đồng bộ, hạ tầng kết nối thuận lợi và các chính sách đủ mạnh để bảo đảm môi trường học tập, sinh hoạt ổn định cho sinh viên và các nhà trường.
