Đề xuất bán hàng trên sàn không phải lập hóa đơn điện tử từng giao dịch | Hà Nội tin mỗi chiều
Nếu bạn từng bán hàng trên các sàn thương mại điện tử như Shopee, Lazada hay Tiki, có lẽ bạn cũng quen với một thực tế khá rắc rối: mỗi giao dịch bán hàng về nguyên tắc đều phải có hóa đơn điện tử. Điều này chuẩn chỉnh về mặt quản lý thuế, nhưng với những người bán nhỏ lẻ, mỗi ngày vài chục, thậm chí vài trăm đơn hàng, thì việc lập hóa đơn cho từng đơn cũng không phải là chuyện đơn giản.
Và có vẻ như cơ quan quản lý cũng nhìn thấy sự bất hợp lý đó. Trong dự thảo nghị định mới về hóa đơn, chứng từ điện tử, Bộ Tài chính đang đề xuất một thay đổi khá đáng chú ý: người bán hàng qua sàn có thể không cần lập hóa đơn điện tử cho từng giao dịch, nếu sàn thương mại điện tử đã thực hiện việc khấu trừ, kê khai và nộp thuế thay theo từng đơn hàng. Nói một cách đơn giản, nếu toàn bộ giao dịch của bạn đã đi qua hệ thống thanh toán của sàn, và sàn đã thay bạn xử lý nghĩa vụ thuế, thì bạn sẽ không cần phải làm thêm một bước thủ tục nữa là lập hóa đơn điện tử cho từng đơn hàng.
Đây là một cách tiếp cận khá hợp lý. Bởi vì bản chất của các sàn thương mại điện tử là một hệ thống dữ liệu tập trung. Mỗi đơn hàng, mỗi khoản thanh toán, mỗi khoản phí đều được lưu trữ rất chi tiết. Với cơ quan thuế, việc truy vết doanh thu từ hệ thống này thậm chí còn minh bạch hơn nhiều so với mô hình kinh doanh truyền thống. Nói cách khác, nếu toàn bộ dòng tiền và giao dịch đã nằm trên hệ thống số của sàn, thì việc yêu cầu người bán lập thêm một hóa đơn điện tử cho từng đơn hàng có thể trở thành một thủ tục mang tính hình thức, hơn là một công cụ quản lý thực sự cần thiết.
Tất nhiên, dự thảo cũng vẫn giữ một nguyên tắc khá quen thuộc: nếu người mua yêu cầu hóa đơn, thì hóa đơn vẫn phải được lập. Khi đó, trách nhiệm này sẽ thuộc về chủ sàn thương mại điện tử, chứ không phải người bán. Điều này cũng phản ánh một xu hướng quản lý khá rõ trong thời gian gần đây: chuyển nghĩa vụ tuân thủ từ cá nhân nhỏ lẻ sang các nền tảng lớn. Bởi vì thay vì quản lý hàng trăm nghìn người bán nhỏ lẻ, cơ quan quản lý chỉ cần làm việc với vài chục nền tảng lớn là đã có thể nắm được phần lớn dòng giao dịch trên thị trường.
Ngoài câu chuyện bán hàng trên sàn, dự thảo cũng đề xuất một cơ chế khá đáng chú ý khác: cho phép lập hóa đơn điện tử tổng hợp cuối ngày trong những lĩnh vực có rất nhiều giao dịch nhỏ. Ví dụ như ngân hàng, chứng khoán, ví điện tử, rạp chiếu phim, bưu chính hay vận tải. Thực ra, nếu bạn từng đi xem phim hoặc gửi xe ở các trung tâm thương mại, bạn sẽ thấy rằng nhiều giao dịch chỉ vài chục nghìn đồng. Nếu mỗi giao dịch đều phải phát hành một hóa đơn điện tử riêng lẻ, thì hệ thống hóa đơn quốc gia có thể sẽ phải xử lý hàng trăm triệu hóa đơn mỗi ngày, trong khi phần lớn người mua cũng không thực sự cần đến chúng. Do đó, việc cho phép tổng hợp hóa đơn cuối ngày trong một số trường hợp có thể xem là một cách giảm chi phí tuân thủ, đồng thời vẫn giữ được khả năng quản lý dữ liệu giao dịch.
Tất nhiên, như mọi quy định khác, điểm quan trọng nhất vẫn nằm ở cách triển khai trong thực tế. Nếu các nền tảng thương mại điện tử thực sự minh bạch dữ liệu và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ khấu trừ thuế thay cho người bán, thì cơ chế này sẽ giúp giảm rất nhiều thủ tục cho các hộ kinh doanh nhỏ. Còn nếu hệ thống dữ liệu giữa sàn và cơ quan thuế chưa được kết nối đầy đủ, thì câu chuyện hóa đơn điện tử rất có thể sẽ lại quay về vòng luẩn quẩn: người bán vẫn phải làm thêm thủ tục để chứng minh doanh thu của mình. Nhưng ở góc độ nguyên tắc, tôi cho rằng việc giảm bớt các nghĩa vụ mang tính hình thức, khi dữ liệu đã tồn tại trên hệ thống số, là một hướng đi đúng. Bởi vì trong một nền kinh tế số, dữ liệu giao dịch chính là “hóa đơn” rõ ràng nhất rồi.
