Người dân Thủ đô những ngày này đang cảm nhận về một Hà Nội chuyển động rất khác khi chứng kiến hàng loạt dự án hạ tầng giao thông thần tốc triển khai sau nhiều năm ì ạch. Một Hà Nội “không vội không được” với nhiều đầu việc chưa có tiền lệ được đặt trong tình trạng cấp bách đếm ngược sau chỉ đạo của người đứng đầu thành phố.

Tính đến khi đường vành đai 1 đoạn Hoàng Cầu – Voi Phục thông tuyến ngày 15/1 tới, chị Trần Phương Thảo đã đi lại trên đoạn đường ùn tắc nhất Thủ đô này tròn 20 năm. Nhà chị ở đường Trần Khát Chân, tuyến đường nối Đại Cồ Việt được khởi công cuối những năm 90, khởi đầu hình thành vành đai 1 để giải tỏa áp lực giao thông cửa ngõ phía Nam Hà Nội. Tiền thân của vành đai 1 là đường bao quanh nội đô Hà Nội cũ hình thành từ thời Pháp thuộc với các tuyến phố đơn lẻ và chưa có mặt cắt rộng như hiện nay.

Gần hai thập kỷ sau đó, lần lượt các dự án thành phần trên đường vành đai 1 hoàn thành, bao gồm các đoạn: Kim Liên - Xã Đàn (hầm chui Kim Liên), Ô Chợ Dừa- Hoàng Cầu. Tuy nhiên, thời gian di chuyển của chị Thảo từ nhà đến nơi làm việc trên đường Phạm Hùng cũng không rút ngắn bao nhiêu. Gần một tiếng rưỡi đồng hồ mỗi ngày cho hai chiều đi về, chỉ riêng đoạn Hoàng Cầu – Voi Phục vỏn vẹn 2,2km đã chiếm nửa thời gian di chuyển vào những lúc giao thông ách tắc. Nhưng ngày nào cũng tắc, cung đường này trở thành “nút thắt cổ chai” trên vành đai 1 - vốn dĩ được hình thành để giải tỏa ùn tắc.

Cuối năm 2017, dự án đường vành đai 1 Hoàng Cầu – Voi Phục được phê duyệt và dự kiến hoàn thành năm 2020. Những người dân Hà Nội phải vật vã di chuyển hằng ngày trên con đường này như chị Thảo đã “đếm từng ngày” dự án về đích. Tuy nhiên, sau gần một thập kỷ, diện mạo thành phố đã thay đổi ngày càng khang trang và hiện đại hơn, song dự án đường vành đai 1 đoạn Hoàng Cầu – Voi Phục thì vẫn giậm chân tại chỗ. Con gái đầu lòng của chị Thảo nay là sinh viên năm thứ tư đại học và chiều nào hai mẹ con chị cũng phải nhích từng mét trên tuyến đường La Thành để trở về nhà sau 18 giờ. Bữa cơm tối của gia đình vì thế thường bắt đầu muộn chỉ vì một lý do: tắc đường.

Lãnh đạo thành phố qua các nhiệm kỳ chỉ ra tính chất phức tạp trong quá trình giải phóng mặt bằng tuyến đường Hoàng Cầu – Voi Phục: Đoạn đường có tổng mức đầu tư hơn 7.200 tỷ đồng nhưng chi phí đền bù, hỗ trợ tái định cư ở mức kỷ lục hơn 6.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, vướng mắc lớn nhất khiến công tác giải phóng mặt bằng ì ạch nhiều năm là do khó khăn trong xác định nguồn gốc và lịch sử sử dụng đất để tính toán đền bù cho các hộ dân di dời. Dự án có gần 2.000 hộ dân phải di dời, tuy nhiên trong 8 năm (từ 2017 đến tháng 11 năm 2025), dự án mới chỉ giải quyết được khoảng 30-40% mặt bằng.

Có thể nói đây là một trong những dự án phức tạp bậc nhất trong lịch sử phát triển hạ tầng Thủ đô. Cùng với tiến độ chậm trễ, tính chất “đắt nhất hành tinh” của tuyến đường lại được nhiều người đem ra “mổ xẻ” mỗi lần dự án lỡ hẹn về đích.

Tuy nhiên, tầm quan trọng của đoạn Hoàng Cầu – Voi Phục trên con đường vành đai 1 khép kín không dừng lại ở một dự án giao thông đơn thuần mà còn mang ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển của Thủ đô. Ngoài giúp giải tỏa “nút thắt cổ chai kinh niên”, giảm áp lực giao thông cho nhiều tuyến phố nội đô, vành đai 1 khép kín sẽ kết nối đồng bộ, tạo ra sự liên thông hoàn chỉnh (Nguyễn Khoái – Trần Khát Chân – Xã Đàn – Ô Chợ Dừa- Voi Phục) để hình thành một trục xuyên tâm bao quanh vùng lõi lịch sử của Thủ đô. Từ đây cũng sẽ tạo ra một trục kinh tế sôi động hơn với các hoạt động giao thương thuận tiện.

Gần một thập kỷ với 3 lần trễ hẹn đủ để nói hết những phức tạp của dự án. Đây cũng có thể xem là phép thử năng lực thực thi của bộ máy chính quyền trong giải quyết 5 điểm nghẽn của thành phố trong nhiệm kỳ này: ùn tắc giao thông, úng ngập, trật tự đô thị, ô nhiễm môi trường và an toàn thực phẩm.

Gần một tuần sau khi Thường trực Thành ủy có thông báo đốc thúc tiến độ hoàn thành giải phóng mặt bằng đường vành đai 1 đoạn Hoàng Cầu – Voi Phục, ngày 27/11/2025, Bí thư Thành ủy Nguyễn Duy Ngọc đã có cuộc làm việc với Ban Thường vụ Đảng ủy ba phường: Ô Chợ Dừa, Giảng Võ và Láng.

Tại cuộc họp này, ông chốt lại yêu cầu hoàn thành giải phóng mặt bằng dự án vào ngày 15/12/2025 để kịp thông tuyến sau đó một tháng. Thành ủy trước đó đã giao phường Giảng Võ phát động chiến dịch 20 ngày hoàn thành giải phóng mặt bằng, theo tinh thần chỉ đạo của người đứng đầu Đảng bộ thành phố đối với các dự án chậm trễ: “Lấy lại từng ngày, từng tháng để thực hiện bằng được những công việc được giao”.

Rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền… luôn là điểm nhấn trong các chỉ đạo điều hành của Bí thư Thành uỷ Hà Nội Nguyễn Duy Ngọc trong hơn hai tháng ông giữ cương vị người đứng đầu thành phố. Làm việc với các dự án chậm trễ, ông thường đặt ra yêu cầu đếm ngược: “Phải đếm ngược từng ngày để công việc đạt tiến triển trên thực địa”.

Thực tế, ngay sau khi “chiếc đồng hồ đếm ngược” khởi động, Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Duy Ngọc cùng nhiều lãnh đạo thành phố và các đoàn kiểm tra đã liên tục đi hiện trường dự án để kiểm tra, đốc thúc tiến độ. Thành phố hình thành ba tầng lực lượng tham gia giải phóng mặt bằng: vận động - hỗ trợ - cưỡng chế. Tầng một là các tổ vận động tại gia, gồm đại diện Mặt trận Tổ quốc cùng các tổ chức chính trị - xã hội “đi từng ngõ, gõ từng nhà” để vận động, giải thích chính sách cho người dân thuộc diện di dời. Tầng hai là lãnh đạo các phường túc trực hằng ngày để giải quyết vướng mắc chính sách dành cho các hộ dân di dời. Tầng ba là các lực lượng chức năng làm nhiệm vụ tại hiện trường để hỗ trợ di dời ngay sau khi người dân ký biên bản bàn giao.

Các tổ công tác làm việc xuyên đêm, không ngày nghỉ và báo cáo tiến độ theo từng ngày thay vì từng tuần, tháng. Thành phố cũng chủ động áp dụng 16 chính sách hỗ trợ đặc thù cho người dân phải di dời. Các chính sách được ban hành công khai, minh bạch, đảm bảo lợi ích của các hộ bị thu hồi đất. Kết quả, sau 20 ngày triển khai chiến dịch, dự án đã hoàn thành giải phóng mặt bằng đoạn Hoàng Cầu – Voi Phục đúng thời hạn 15/12 và tạo được sự đồng thuận lớn khi phần lớn hộ dân tự nguyện di dời thay vì phải dùng đến biện pháp cưỡng chế.

“Những năm qua, người dân chứng kiến nhiều dự án giải phóng mặt bằng nhưng chưa có dự án nào đạt tốc độ thần tốc và sự đồng thuận cao như lần này”- bà Hoàng Thị Vân, Tổ phó Tổ dân phố 51, phường Láng được VOV trích lời. Theo bà, điều này có được nhờ sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, từ lãnh đạo cao nhất của thành phố đến đội ngũ cán bộ của phường, ban quản lý dự án làm việc ngày đêm để hoàn thiện hồ sơ, kiểm đếm, phối hợp với các hộ dân. Vì thế, người dân hiểu được tầm quan trọng của dự án nên nhiệt tình hưởng ứng.

Từ thực tiễn triển khai, Phó Chủ tịch TP Trương Việt Dũng cũng cho rằng, trách nhiệm của người đứng đầu có ý nghĩa quyết định. “Nơi nào đồng chí bí thư, chủ tịch trực tiếp chỉ đạo, kiểm tra, đối thoại, ở đó tiến độ chuyển biến rõ rệt, kỷ luật, kỷ cương hành chính được nâng lên”, ông nói. “Sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị từ thành phố đến cơ sở là điều kiện tiên quyết. Sự thống nhất nhận thức và phối hợp nhịp nhàng đã giúp vừa giữ tiến độ, vừa đảm bảo ổn định chính trị - xã hội”.

Ý nghĩa của việc hoàn thành giải phóng mặt bằng đoạn Hoàng Cầu – Voi Phục có lẽ không chỉ ở việc mở rộng không gian phát triển cho khu vực nội đô lịch sử. Quan trọng hơn, chiến dịch thần tốc này đã đem lại những bài học kinh nghiệm có tính chất hình mẫu trong công tác giải phóng mặt bằng ở các dự án trọng điểm, phức tạp như: vành đai 4, 5 cùng các vành đai 2,5 và 3,5; dự án khu đô thị thể thao Olympic; trục đại lộ cảnh quan sông Hồng... Kết quả này cũng chứng minh cho năng lực thực thi của bộ máy chính quyền nhiệm kỳ mới và củng cố niềm tin của người dân về thông điệp: “Hà Nội đã nói là làm, làm nhanh, làm đúng, làm hiệu quả và làm đến cùng”.

Hơn hai tháng qua, nhiều dự án hạ tầng trên địa bàn thành phố đang thực sự chuyển trạng thái, từ “chậm chạp - vướng mắc” sang “quyết liệt – đồng thuận”, từ “ì ạch” sang “thần tốc” theo tinh thần đếm ngược. “Dường như đang có một Hà Nội rất khác, một Hà Nội đã nói là làm…”, đó là một trong rất nhiều bình luận tích cực của người dân Thủ đô trên mạng xã hội về đổi mới trong tư duy điều hành của những người lãnh đạo thành phố và cách thức vận hành bộ máy chính quyền đối với nhiều nhiệm vụ cấp bách và việc chưa có tiền lệ.