Cuộc đua trên thị trường ví điện tử
Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, hàng chục triệu người Việt Nam đang thanh toán mọi chi tiêu hàng ngày qua ví điện tử. Tiện lợi, nhanh chóng, nhiều ưu đãi.
Nhưng phía sau sự tiện lợi ấy là một cuộc đua khốc liệt, không phải ví điện tử nào cũng có thể tồn tại. Khi thị trường bước vào giai đoạn sàng lọc, câu hỏi đặt ra là: ai đang thắng cuộc và người dùng có thể đối mặt những rủi ro nào?
Theo thống kê của Ngân hàng Nhà nước, Việt Nam hiện có khoảng 47 tổ chức trung gian thanh toán được cấp phép, với gần 46 triệu ví điện tử được kích hoạt, hơn 30 triệu ví hoạt động thường xuyên. Tổng số dư trên các ví vượt 2.800 tỷ đồng, cho thấy mức độ thâm nhập sâu của ví điện tử vào đời sống tiêu dùng.
Chị Trương Thị Vân, phường Bạch Mai, thành phố Hà Nội chia sẻ: “Thanh toán qua ví điện tử rất tiện lợi, không phải quản lý tiền mặt nên giảm nhiều rủi ro. Tôi đã sử dụng hình thức này từ lâu.”
Không chỉ người tiêu dùng, các nhà bán hàng cũng nhanh chóng thích nghi, coi ví điện tử là công cụ thanh toán và tiếp cận khách hàng hiệu quả hơn.
Tuy nhiên, bức tranh thị trường không hoàn toàn ‘màu hồng’. Thực tế cho thấy bốn ví lớn gồm MoMo, ZaloPay, ShopeePay và VNPay đang chiếm phần lớn thị phần, trong khi nhiều ví nhỏ dần thu hẹp hoạt động hoặc rút lui khỏi thị trường.
Cuộc đua ví điện tử không còn dừng ở khuyến mại, mà là cuộc đua đốt vốn, xây hệ sinh thái và giữ chân người dùng. Các ví đang phát triển theo hướng “mini ngân hàng số”, cung cấp từ thanh toán, mua sắm, vay tiêu dùng đến đầu tư, bảo hiểm.
Đồng sáng lập ví điện tử MoMo Nguyễn Bá Diệp cho biết: “Chúng tôi cung cấp công cụ quản lý bán hàng, thanh toán, chăm sóc khách hàng ngay trên ví; triển khai các chương trình khuyến mại lớn để khuyến khích thanh toán QR; đồng thời xây dựng cộng đồng người bán để cùng chia sẻ, phát triển mô hình.”
Song hành với tốc độ phát triển nhanh là những rủi ro ngày càng rõ nét. Khi số dư trên ví tăng, nguy cơ lừa đảo, gian lận, đánh bạc và tín dụng đen núp bóng thanh toán điện tử cũng gia tăng.
Chuyên gia kinh tế TS. Nguyễn Minh Phong nhận định: “Điểm yếu của ví điện tử hiện nay là thiếu liên thông, rủi ro an toàn bảo mật và nguy cơ bị lạm dụng cho tín dụng đen, tội phạm công nghệ. Vì vậy, chuẩn hóa nền tảng, hiện đại hóa công nghệ và bảo đảm an ninh là yêu cầu then chốt.”
Vụ trưởng Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Phạm Anh Tuấn nhấn mạnh: “Cần quản lý chặt để ví điện tử hoạt động đúng mục đích, phục vụ tiêu dùng, kinh doanh; kiên quyết ngăn chặn việc lợi dụng cho đánh bạc, lừa đảo và các hành vi vi phạm pháp luật.”
Thị trường ví điện tử Việt Nam vẫn còn dư địa tăng trưởng, đặc biệt ở khu vực nông thôn, người trẻ và nhóm chưa có tài khoản ngân hàng. Tuy nhiên, cuộc đua ngày càng khốc liệt, buộc các ví phải chứng minh năng lực công nghệ, mức độ an toàn và tính minh bạch để tồn tại lâu dài.
