Cấm đấu giá tối đa 5 năm để ngăn chặn bỏ cọc
Nhìn lại thời điểm năm 2024, rất nhiều phiên đấu giá đất không thành công do tình trạng người tham gia đấu giá trả giá rất cao rồi sau đó bỏ cọc. Đây được coi là những hành vi gây nhiễu loạn thị trường.
Đỉnh điểm là vụ việc thổi giá lên tới 30 tỷ đồng/m² tại xã Quang Tiến, TP. Hà Nội. Nhóm đối tượng thao túng giá trong vụ việc này đã bị xử lý theo quy định của pháp luật.
Nhằm ngăn chặn tình trạng trên tái diễn, đầu tháng 1/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết về xử lý các khó khăn, vướng mắc trong công tác đấu giá quyền sử dụng đất đối với trường hợp giao đất ở theo quy định của Luật Đất đai.
“Trả giá cao - tạo sốt ảo - rồi bỏ cọc” là thủ đoạn quen thuộc của các đối tượng “cò mồi” tại nhiều cuộc đấu giá đất, nhằm thiết lập mặt bằng giá mới cao hơn để thoát hàng ở các khu vực lân cận. Chiêu trò này từng được Đài Hà Nội phản ánh qua hàng loạt tin, bài ghi nhận thực tế tại các cuộc đấu giá ở Thanh Oai, Thạch Thất, Hoài Đức và Sóc Sơn trong những tháng cuối năm 2024.
Hệ lụy là giá đất tại nhiều khu vực lân cận bị đẩy lên mức “ảo”, hình thành các cơn sốt đất nền phi lý, gây thất thu ngân sách, phá vỡ quy hoạch và làm méo mó việc phân bổ nguồn lực, kìm hãm sự phát triển kinh tế - xã hội.
Ông Bùi Ngọc Sơn, chuyên gia kinh tế nhận định: “Đây là biểu hiện rõ của thao túng, đầu cơ và thổi giá. Dòng tiền sẽ đổ dồn vào bất động sản, rút khỏi hệ thống, buộc ngân hàng phải tăng lãi suất để giữ tiền. Khi lãi suất tăng, thị trường bất động sản lại đối mặt rủi ro lớn, đặc biệt với những nhà đầu tư thiếu năng lực tài chính.”
Theo Nghị quyết của Chính phủ, mức tiền đặt trước trong các cuộc đấu giá đất được nâng lên tối thiểu 10% và tối đa 50% giá khởi điểm. Người trúng đấu giá nhưng không nộp tiền sẽ bị cấm tham gia đấu giá từ 2 đến 5 năm; trường hợp nộp không đầy đủ tiền bị cấm từ 6 tháng đến 3 năm.
Các quy định này được kỳ vọng sẽ hạn chế tình trạng trả giá cao rồi bỏ cọc, lợi dụng đấu giá để tạo “giá ảo”, “thổi giá”, qua đó thanh lọc nhà đầu cơ, góp phần đưa hoạt động đấu giá đất trở lại quỹ đạo lành mạnh.
Bà Đỗ Thị Hồng Hạnh, Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty Đấu giá Hợp danh Lạc Việt cho biết: “Quy định cấm tham gia đấu giá từ 6 tháng đến 5 năm là hợp lý, bởi người có đủ năng lực tài chính sẽ phải đứng tên và chịu trách nhiệm với quyết định của mình. Chế tài này buộc người tham gia đấu giá phải cân nhắc kỹ, chỉ trả mức giá trong khả năng thực hiện.”
Tuy nhiên, siết chặt đấu giá chỉ là điều kiện cần. Nghị quyết của Chính phủ chỉ phát huy hiệu quả khi được triển khai đồng bộ với các giải pháp khác như: xây dựng bảng giá đất sát thực tế, minh bạch dữ liệu thị trường, quy định chặt chẽ việc sử dụng đất sau đấu giá và hạn chế chuyển nhượng trong thời gian nhất định.
Chỉ khi đó, đấu giá đất mới thực sự trở về đúng vai trò là công cụ phân bổ nguồn lực hiệu quả, phục vụ nhu cầu ở thực và phát triển bền vững thị trường bất động sản.
