Bìa đậu Bá Dương Nội - hương quê giữa lòng phố thị
Có những miền ký ức của Hà Nội không nằm trong phố xá đông đúc mà lặng lẽ neo lại nơi những làng quê ven đô, nơi khói bếp vẫn còn vương trên mái ngói, nơi từng bìa đậu trắng ngần được làm ra từ đôi bàn tay cần mẫn của những người thợ. Làng Bá Dương Nội, xã Ô Diên là một nơi như thế.
Giữa nhịp sống đổi thay, vẫn có những người trẻ chọn ở lại, nâng niu nghề cũ như giữ một phần hồn quê. Anh Nguyễn Duy Hòa, 34 tuổi một người con của làng Bá lớn lên cùng những mẻ đậu thơm, cùng tiếng cối đá và làn khói bếp… để rồi hôm nay, tiếp tục gìn giữ nghề truyền thống bằng tất cả sự trân quý và tự hào.
Không ai nhớ rõ nghề làm đậu phụ ở Bá Dương Nội có từ bao giờ, chỉ biết nó đã nuôi lớn biết bao thế hệ, trở thành thương hiệu của làng. Và đến nay, nghề đã hiện hữu ngay trước hiên nhà, trong từng làn khói bếp, trong tiếng lách cách của cối đá từ sớm tinh mơ. Với anh Nguyễn Duy Hoà, những hình ảnh ấy không phải là điều gì xa lạ, mà là ký ức đã theo anh lớn lên từng ngày. Từ những bếp đậu nhỏ lẻ trong mỗi gia đình, đến những xưởng sản xuất hôm nay, tất cả như một dòng chảy âm thầm, nuôi dưỡng tình yêu nghề trong một người trẻ của làng.
Giữ được vị đậu ngon, với anh Hoà, bắt đầu từ những điều rất căn cốt , là hạt đỗ. Nhìn hạt đỗ khô, ngâm đỗ nở, rồi tách từng hạt để xem độ trắng, độ căng đó không chỉ là thao tác, mà là sự quan sát đã thành thói quen của người làm nghề. Bởi chỉ cần một chút sơ suất từ khâu chọn đỗ, cả mẻ đậu sau đó cũng khó mà trọn vẹn.
Cũng như bao làng nghề khác, nghề làm đậu ở làng Bá có những quy trình tưởng chừng như đã định hình từ lâu. Nhưng với người trong nghề như anh Hoà, mỗi ngày làm đậu lại là một lần làm mới kinh nghiệm của mình. Từ thời gian ngâm đỗ theo mùa, đến nhiệt độ đun sữa, rồi cách pha nước chua tất cả đều phải được điều chỉnh theo thời tiết, theo từng mẻ nguyên liệu để giữ được hương vị đậu quen thuộc của làng.
Và có lẽ, điều làm nên sự khác biệt của đậu làng Bá không chỉ nằm ở nguyên liệu hay quy trình, mà nằm ở chính con người. Với anh Hoà, làm đậu không thể vội. Đó là công việc đòi hỏi sự tỉ mỉ, kiên nhẫn và cả khả năng “cảm” được từng biến đổi nhỏ trong từng công đoạn. Có những điều không thể đo đếm bằng máy móc, mà chỉ có thể tích lũy qua thời gian – qua từng mẻ đậu, từng ngày gắn bó với nghề.
Anh Hòa chia sẻ: "Tôi được sinh ra và lớn lên trong mùi hương của đậu làng Bá, cho nên hương vị của đậu phụ làng Bá với cách pha bằng nước chua truyền thống đã ăn sâu và in hằn trong tâm trí của tôi. Chỉ cần nghĩ đến nó thôi là lập tức có thể ngửi thấy mùi hương, đó là một cảm xúc rất chân thành, chân thật và đi đâu cũng nhớ về đậu làng Bá."
Giữa những đổi thay không ngừng của đời sống hôm nay, vẫn có những người trẻ như anh Nguyễn Duy Hoà, chọn ở lại với nghề cũ, không ồn ào, không vội vã. Từng bìa đậu trắng ngần làm ra mỗi ngày, vì thế, không chỉ là một món ăn dân dã, mà còn là kết tinh của ký ức, của kinh nghiệm và của một tình yêu bền bỉ với làng nghề. Để rồi trong mỗi bữa cơm giản dị, đâu đó vẫn còn nguyên vẹn hương vị của làng Bá, thứ hương vị khiến người ta đi xa rồi, vẫn nhớ mà tìm về.
