Phát triển nhà ở xã hội không chỉ là giải quyết nhu cầu về chỗ ở, mà còn là một nhiệm vụ trọng tâm trong chương trình phát triển đô thị và an sinh xã hội của Hà Nội.

Khi những chủ trương được cụ thể hóa bằng cơ chế, nguồn lực, tiến độ và trách nhiệm rõ ràng, mỗi dự án được triển khai, mỗi căn hộ được hoàn thành sẽ góp phần tạo dựng nền tảng an cư cho người dân, củng cố an sinh và hướng tới một Thủ đô phát triển ổn định, nhân văn, bền vững.

Một đô thị phát triển không chỉ được nhìn nhận qua tốc độ tăng trưởng kinh tế, những công trình mới hay quy mô đầu tư. Chất lượng cuộc sống của người dân cũng là một thước đo quan trọng. Trong đó, nhà ở là nhu cầu thiết yếu, gắn trực tiếp với việc làm, thu nhập, giáo dục, y tế và khả năng gắn bó lâu dài của mỗi người với nơi mình sinh sống.

Đối với Hà Nội, bài toán nhà ở càng có ý nghĩa khi Thủ đô đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn về tăng trưởng kinh tế, năng lực cạnh tranh, chất lượng nguồn nhân lực và chất lượng sống đô thị.

Trong bối cảnh đó, nhà ở xã hội không thể được xem đơn thuần là một chương trình hỗ trợ cho một nhóm người có thu nhập thấp. Đây phải là một bộ phận của chiến lược phát triển đô thị và con người.

Trong cuộc họp về triển khai kế hoạch phát triển nhà ở giai đoạn 2026-2030, lãnh đạo thành phố Hà Nội xác định phát triển nhà ở xã hội là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của chương trình phát triển đô thị và an sinh xã hội. Thành phố đồng thời đặt yêu cầu tháo gỡ các vướng mắc về quy hoạch, giải phóng mặt bằng và thủ tục đầu tư để đẩy nhanh tiến độ các dự án.

Đến thời điểm hiện tại, Hà Nội đã chấp thuận chủ trương đầu tư cho 151 dự án với quy mô khoảng 135.400 căn hộ. Những con số đó cho thấy quy mô của bài toán nhà ở xã hội cũng như nguồn lực đang được huy động để giải quyết nhu cầu an cư. Nhưng sâu xa hơn, phát triển nhà ở xã hội chính là đầu tư cho sự ổn định của xã hội.

Một người lao động phải dành quá nhiều thu nhập cho tiền thuê nhà sẽ khó tích lũy, khó chăm lo đầy đủ cho gia đình và khó có điều kiện đầu tư cho giáo dục của con cái. Một gia đình phải liên tục chuyển chỗ ở sẽ khó hình thành một cuộc sống ổn định. Ngược lại, khi có một nơi ở phù hợp, người dân có thêm điểm tựa để làm việc, học tập, chăm sóc gia đình và đóng góp cho cộng đồng.

Theo ông Nguyễn Hoàng Nam, Tổng Giám đốc G-Home, nếu trước đây, năng lực cạnh tranh của một địa phương thường được nhìn qua hạ tầng, khu công nghiệp, hay chính sách ưu đãi, thì nay, chất lượng nguồn nhân lực và khả năng giữ chân người lao động ngày càng trở thành yếu tố quyết định. Sức cạnh tranh của một địa phương gắn liền với chất lượng sống của người lao động, từ y tế, giáo dục đến nhà ở.

Như vậy, giải quyết bài toán nhà ở không chỉ có ý nghĩa với từng gia đình, mà còn trực tiếp liên quan tới năng lực cạnh tranh của Thủ đô.

Khi người lao động có chỗ ở ổn định, họ có thêm lý do để gắn bó lâu dài với nơi làm việc. Khi người trẻ có khả năng tiếp cận nhà ở phù hợp, họ có thể yên tâm lập gia đình, sinh con, đầu tư cho tương lai. Khi những người có chuyên môn cao tìm thấy môi trường sống phù hợp, khả năng Hà Nội thu hút và giữ chân nhân lực chất lượng cao cũng được nâng lên. Đó là lý do nhà ở xã hội cần được nhìn nhận như một khoản đầu tư cho con người.

Nếu nhu cầu về nhà ở xã hội là rất lớn thì yêu cầu đặt ra với chính sách không chỉ là “có chủ trương”, mà phải biến chủ trương thành những dự án cụ thể, những căn hộ cụ thể.

Thực tế thời gian qua cho thấy, một trong những nguyên nhân khiến nguồn cung nhà ở xã hội chưa đáp ứng nhu cầu là quá trình triển khai dự án phải trải qua nhiều thủ tục, trong đó, quy hoạch, đất đai, giải phóng mặt bằng và thủ tục đầu tư có thời điểm kéo dài. Để khắc phục tình trạng này, Hà Nội đang thay đổi cách tổ chức thực hiện.

Chỉ thị số 16/CT-UBND ngày 20-7-2026 về thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội xác định nhiều nhiệm vụ cụ thể, trong đó, yêu cầu cắt giảm tối thiểu 50% thời gian giải quyết thủ tục hành chính và ưu tiên xử lý các thủ tục liên quan đến nhà ở xã hội theo cơ chế “làn xanh”.

Cùng với đó, thành phố xác định các mốc tiến độ cụ thể đối với từng khâu. Trong 6 tháng cuối năm 2026, phấn đấu hoàn thành phê duyệt quy hoạch chi tiết cho 91 dự án, giải phóng mặt bằng 67 dự án, giao đất cho 108 dự án, khởi công 114 dự án, hoàn thành phần móng 77 dự án và hoàn thành phần thô thêm 11 dự án.

Nếu hoàn thành đúng tiến độ, khoảng 46.100 căn hộ sẽ đủ điều kiện đưa ra thị trường. Đây không chỉ là một kế hoạch xây dựng, mà còn đặt ra yêu cầu cụ thể về trách nhiệm đối với từng khâu, từng dự án.

Sở Xây dựng được giao theo dõi, tổng hợp tiến độ; các xã, phường có dự án phải đẩy nhanh quy hoạch, bồi thường, giải phóng mặt bằng; các sở, ngành rút ngắn thời gian xử lý thủ tục thuộc lĩnh vực được giao; còn chủ đầu tư phải cam kết triển khai ngay khi đủ điều kiện. Đặc biệt, thành phố xác định kiểm điểm tiến độ định kỳ 2 tuần/lần đối với các dự án.

Cách làm này cho thấy thành phố đang chuyển từ việc đặt mục tiêu tổng thể sang xác định cụ thể từng dự án, từng phần việc, từng mốc thời gian và từng chủ thể chịu trách nhiệm.

Theo ông Bùi Tiến Thành, Trưởng phòng Phát triển đô thị, Sở Xây dựng Hà Nội, trước đây thủ tục đầu tư là một trong những nguyên nhân khiến nhiều dự án nhà ở xã hội chậm triển khai. Hiện điểm nghẽn này cơ bản được tháo gỡ; nhiệm vụ trọng tâm là lập, phê duyệt quy hoạch chi tiết và giải phóng mặt bằng.

Khi hai khâu này được đẩy nhanh, các dự án sẽ sớm triển khai, nguồn cung nhà ở xã hội tiếp tục tăng, tạo thêm cơ hội để người dân, nhất là người trẻ và lực lượng lao động trẻ, tiếp cận nhà ở xã hội.

Còn TS Nguyễn Văn Đính, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, đánh giá việc thiết lập cơ chế “làn xanh” là giải pháp cần thiết trong tổ chức thực hiện. Trong khi sửa đổi quy định pháp luật thường cần thời gian, việc tổ chức quy trình thông thoáng, rõ trách nhiệm sẽ giúp hỗ trợ nhà đầu tư hiệu quả hơn.

Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp cũng phải thể hiện trách nhiệm. Ông Bùi Tiến Thành cho rằng, muốn dự án được đẩy nhanh thì phải có sự vào cuộc đồng bộ của cả cơ quan quản lý và chủ đầu tư. Cơ quan quản lý phải giải quyết nhanh thủ tục, còn doanh nghiệp phải đủ năng lực tài chính và tổ chức thực hiện dự án trên thực tế. Đây là điểm then chốt để chính sách thực sự đi vào cuộc sống.

Bởi nếu chỉ có cơ chế thông thoáng nhưng chủ đầu tư không đủ năng lực triển khai, dự án vẫn có thể chậm. Ngược lại, doanh nghiệp có năng lực nhưng phải chờ đợi kéo dài ở các thủ tục quy hoạch, đất đai, giải phóng mặt bằng thì nguồn lực cũng không thể chuyển hóa thành căn hộ. Do đó, phát triển nhà ở xã hội cần một chuỗi hành động đồng bộ từ Nhà nước đến doanh nghiệp.

Một trong những thay đổi quan trọng trong tư duy phát triển nhà ở xã hội là chuyển từ mục tiêu “có bao nhiêu căn hộ” sang câu hỏi “những căn hộ ấy tạo ra giá trị gì cho người dân và đô thị”.

Một căn hộ hoàn thành trước hết giúp một gia đình có chỗ ở. Nhưng nếu đặt trong tổng thể, giá trị còn lớn hơn nhiều. Đó là một gia đình giảm được áp lực tiền thuê nhà; thêm người lao động tăng động lực gắn bó với nơi làm việc; thêm những đứa trẻ có môi trường sống ổn định hơn; thêm các doanh nghiệp có thêm cơ hội giữ chân nhân lực; một khu vực đô thị có thêm dân cư được quy hoạch, tổ chức hạ tầng đồng bộ.

Hà Nội cũng đang hướng tới một hệ thống nhà ở đa dạng hơn. Bên cạnh nhà ở xã hội để bán, thành phố định hướng phát triển nhà ở cho thuê, nhà ở giá phù hợp và các loại hình lưu trú đáp ứng nhu cầu của công nhân, người lao động trẻ.

Ông Bùi Tiến Thành cho rằng, thành phố hướng tới hình thành một “hệ sinh thái an cư”, đáp ứng nhu cầu đa dạng của từng nhóm đối tượng. Nhà ở cho thuê, thuê mua dài hạn có thể mở rộng cơ hội tiếp cận đối với những người chưa đủ khả năng mua nhà ngay.

Cách tiếp cận này cũng giúp hạn chế việc chính sách nhà ở chỉ tập trung vào nhóm có khả năng mua, trong khi một bộ phận lớn người lao động cần giải pháp thuê nhà với giá phù hợp. Về dài hạn, bài toán nhà ở còn phải được gắn với quy hoạch phát triển không gian đô thị.

“Quỹ đất phát triển nhà ở cần được bố trí gắn với các trung tâm đổi mới sáng tạo, khu công nghệ cao, đô thị vệ tinh và những khu vực tạo nhiều việc làm. Cách làm này giúp hạn chế hình thành các "đô thị phòng ngủ", nơi người dân chỉ về nghỉ ngơi nhưng phải di chuyển rất xa để làm việc”, ông Bùi Tiến Thành nêu quan điểm.

Nhà ở, vì thế, phải được đặt trong mối liên hệ với việc làm, trường học, y tế, giao thông công cộng, không gian xanh và các dịch vụ thiết yếu. Đó cũng là điều kiện để nhà ở thực sự góp phần thu hút và giữ chân nhân lực cho Thủ đô.

Mỗi căn hộ hoàn thành là thêm một gia đình có cơ hội ổn định cuộc sống. Mỗi dự án triển khai đúng tiến độ là thêm một bước cụ thể đưa chính sách an sinh vào cuộc sống.

Phát triển nhà ở xã hội, xét đến cùng, là phát triển con người. Khi một người lao động có nơi ở ổn định, họ có thể yên tâm làm việc. Khi một gia đình có mái ấm phù hợp, họ có điều kiện vun đắp tương lai. Khi một thành phố tạo dựng được môi trường sống tốt cho người dân, thành phố ấy cũng tạo dựng được nền tảng để thu hút nhân lực, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.

Vì thế, đầu tư cho nhà ở xã hội hôm nay không chỉ là giải quyết một nhu cầu trước mắt. Đó là đầu tư cho nguồn lực con người, cho sự ổn định xã hội và cho tương lai của đô thị.

Với Hà Nội, quyết tâm khởi công 114 dự án, hoàn thành phần móng 77 dự án và đưa khoảng 46.100 căn hộ đủ điều kiện ra thị trường là một bước đi lớn. Nhưng đích đến cuối cùng không nằm ở những con số.

Đích đến là khi những căn hộ ấy có người dân dọn vào ở, những gia đình có một mái nhà để trở về và những người lao động có thể nói rằng: Tôi có một nơi để an cư, để làm việc và để gắn bó với Thủ đô.

Tạo lập chốn an cư hôm nay chính là góp phần xây dựng một Thủ đô phát triển ổn định, nhân văn và bền vững ngày mai.